Расія і Кітай — асноўныя донары прытоку капіталу ў Беларусь — НДЭІ Мінэканомікі
Фота з архіва 5 кастрычніка, Мінск . Інвестыцыі — найважнейшы кампанент валавога ўнутранага прадукту нараўне з дзяржаўнымі і спажывецкімі расходамі, сальда экспарту-імпарту. Павялічваючы капіталаўкладанні, краіна аўтаматычна нарошчвае ВУП, гэта значыць сукупнасць сваіх даходаў, і становіцца багацейшай. Таму ў Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця доля валавога накаплення асноўнага капіталу ў ВУП прадугледжана не менш як 23-25% да 2040 года, адзначыў у інтэрв’ю часопісу «Экономика Беларуси» Мікалай Драгун, загадчык цэнтра інвестыцыйнай і інавацыйнай палітыкі НДЭІ Мінэканомікі.
«Вытворчыя магутнасці маюць непрыемную ўласцівасць тэхналагічна старэць. Напрыклад, металарэзны станок можа быць выдатным па якасці, надзейным, спраўна працаваць не адзін дзясятак гадоў. Але калі сучасныя вырабы патрабуюць іншага ўзроўню дакладнасці апрацоўкі, то магчымасці яго выкарыстання будуць апрыёры абмежаваны, — разважае Мікалай Драгун. — У 2000-я, калі эканоміка Беларусі расла тэмпамі больш як 7% у год, аб’ём інвестыцый у асобныя перыяды перавышаў 32% ВУП. Выдатны вынік. Аднак шэраг знешніх неспрыяльных фактараў не прайшоў міма. Па выніках 2025 года доля інвестыцый у ВУП склала 19,9%. У звычайнай сітуацыі норма накапленняў 20% цалкам дазваляе падтрымліваць эканамічную актыўнасць на добрым узроўні. Але з-за санкцый асаблівае значэнне набылі пытанні тэхналагічнай бяспекі. Урад ставіць задачы ствараць і апераджальнымі тэмпамі развіваць уласную вытворчасць крытычна важных тэхналогій і тавараў. Таму ў Нацыянальнай стратэгіі ўстойлівага развіцця доля валавога накаплення асноўнага капіталу ў ВУП прадугледжана не менш як 23-25% да 2040 года».
Сярод ключавых галін, якія патрабуюць апераджальных грашовых уліванняў, — хімія, фармакалогія, станкабудаванне, мікраэлектроніка, вытворчасць рухавікоў і аўтакампанентаў, а таксама асабліва папулярныя цяпер робататэхніка, беспілотнікі, штучны інтэлект. Акрамя таго, тэхнічны прагрэс, які паскараецца, змяняе канфігурацыю рынкаў і лагістычных сетак. На ўсё гэта патрэбны немалыя сродкі.
«Рацыянальная эканамічная палітыка павінна быць накіравана на рост зберажэнняў грамадзян, якім прапанаваны прывабныя фінансавыя інструменты з акцэнтам на развіццё рынку «доўгіх грошай», а дакладней, трох ключавых яго складнікаў, — прадоўжыў тэму субяседнік. — Першы — добраахвотнае пенсійнае страхаванне. Умовы, якія ўжо актыўна транслююцца, на мой погляд, проста цудоўныя: найбольш папулярны план — 3% заработку ў лік будучай пенсіі штомесяц адкладае грамадзянін і яшчэ столькі ж даплачвае дзяржава. Другі — развіццё рынку страхавых паслуг за кошт новых прывабных праграм. І трэці — актывізацыя рынку каштоўных папер. У гэтага інструмента істотная канкурэнтная перавага ў параўнанні з укладамі: каштоўныя паперы можна абнаявіць за вельмі кароткія тэрміны».
Як лічыць Мікалай Драгун, дружалюбныя Кітай і Расія таксама могуць стаць асноўнымі донарамі капіталу. З Расіяй у нас адзіная эканамічная прастора, добрая эфектыўнасць праектаў — усё гэта знаходзіць адлюстраванне ў выніках — большая частка замежных інвестыцый у нашу краіну адтуль. І тут ёсць куды расці.
«Калі параўнаць сустрэчны паток, гэта значыць аб’ёмы нашых інвестыцый у Расійскую Федэрацыю, то апошнім часам сумы практычна роўныя, — удакладніў загадчык цэнтра інвестыцыйнай і інавацыйнай палітыкі НДЭІ Мінэканомікі. — Гэта абумоўлена стварэннем дылерскіх цэнтраў, сумесных вытворчасцей, выбудоўваннем новых шляхоў пастаўкі тавараў, паколькі Расія стала не толькі асноўным нашым экспартным рынкам, але і маршрутам транзітных паставак прадукцыі».
Што датычыцца рэзерваў росту інвестыцый з Кітая, то, на думку эксперта, цікавасць партнёраў сканцэнтравана, напрыклад, у аграпрамысловым комплексе. Яны гатовы будаваць цяпліцы, займацца вытворчасцю і экспартам прадуктаў харчавання. Ёсць прапановы ў дрэваапрацоўцы і перапрацоўцы іншых мясцовых рэсурсаў, а таксама па праектах у машынабудаванні (вытворчасць рухавікоў, гідраўлікі, грузавікоў, кар’ернай тэхнікі і іншага). Прычым, улічваючы імклівы рост узроўню развіцця, КНР прапануе адны з самых перадавых тэхналогій. Калі гаварыць аб цяпліцах, то размова ідзе аб збудаваннях, «нафаршыраваных» абсталяваннем, электронікай з гідрапонікай і зусім новымі сартамі раслін, сродкамі аховы і ўгнаеннямі. Тое ж самае можна сказаць і аб жывёлагадоўчых комплексах.
Яшчэ адзін з напрамкаў актывізацыі замежных інвестыцый — больш эфектыўная работа з партнёрамі ў міжнародных інтэграцыйных утварэннях — ЕАЭС, СНД і ШАС, дзе механізмы стымулявання і падтрымкі ўзаемных інвестыцый можна выкарыстоўваць, каб увасабляць ужо не двухбаковыя, а шматбаковыя праекты.
