Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой»
Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» урачыста адкрыты 25 верасня 1971 года.
З гісторыі абароны крэпасці
Гераічная абарона крэпасці прадаўжалася з 22 чэрвеня па канец ліпеня 1941 года.
Да моманту пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці налічвалася ад 7 да 8 тыс. савецкіх воінаў.
Праціўнік меў амаль 10-кратную перавагу ў сілах.
Брэсцкую крэпасць абаранялі воіны больш як 30 нацыянальнасцей СССР.
Амаль 200 удзельнікаў абароны ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена маёру Гаўрылаву (1957) і лейтэнанту Кіжаватаву (пасмяротна).
8 мая 1965 года Брэсцкай крэпасці прысвоена ганаровае званне «Крэпасць-герой».
У 1971 годзе на ўрачыстым адкрыцці комплексу прысутнічала больш за 600 ветэранаў Брэсцкага гарнізона 1941 года, члены сем’яў загінулых.
Архітэктурна-скульптурны ансамбль мемарыяла ўключае манументальны галоўны ўваход у выглядзе зоркі, галоўны манумент «Мужнасць», штык-абеліск, скульптурную кампазіцыю «Смага», плошчу Цырыманіялаў, манументальныя пліты з пахаваннямі загінулых, тэрасы-трыбуны, руіны і ўцалелыя збудаванні крэпасці, музей.
Кампазіцыйны цэнтр ансамбля — манумент «Мужнасць» — абагульнены вобраз воіна-пераможцы і сцяга. Скульптура складаецца з 200 частак (пры лінейных памерах у плане да 54 м, вышыня больш за 30 м).
Штык-абеліск вышынёй 104,5 м — сімвал воінскай славы, звязаны з асноўным манументам «Мужнасць» трыма радамі надмагільных пліт.
У Цытадэлі, на левым беразе ракі Мухавец, размешчана скульптурная кампазіцыя «Смага» — фігура распластанага на зямлі салдата, які цягнецца з каскай да вады. Адна з драматычных старонак абароны Брэсцкай крэпасці — вострая няхватка вады.
Комплекс унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі.
За значныя дасягненні ў захаванні гістарычнай спадчыны, увекавечанні памяці ўдзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны, патрыятычным выхаванні дзяцей і моладзі комплекс удастоены ордэна Францыска Скарыны.
Крыніцы: Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой», адкрытыя крыніцы.
