Як беларусы распараджаюцца сваімі даходамі — даныя сацдаследавання
Фота з архіва 10 верасня, Мінск . Больш за 28% жыхароў краіны робяць наяўныя накапленні ў беларускіх рублях, расказаў старшыня праўлення РДГА «Беларускае таварыства «Веды» Аляксей Аўдонін, каменціруючы вынікі рэспубліканскага сацыялагічнага даследавання, якія датычацца актуальных пытанняў сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны,
Аляксей Аўдонін звярнуў увагу: той факт, што 28,1% рэспандэнтаў робяць наяўныя накапленні менавіта ў беларускіх рублях, сведчыць аб стабільнасці беларускай валюты, даверы да беларускага рубля, упэўненасці ў фінансава-крэдытнай палітыцы, якую праводзіць Нацыянальны банк. 
Ён звярнуў увагу, што ў вёсцы гэты паказчык вышэйшы — больш як 30%. Гэта сведчыць аб тым, што людзі ў сельскай мясцовасці больш схільныя да накаплення грашовых сродкаў. У разрэзе абласцей наяўныя накапленні ў беларускіх рублях робяць больш за ўсё жыхары Брэсцкай вобласці — 37,9% рэспандэнтаў і Гродзенскай — 36,7%.
Гаворачы аб іншых выніках даследавання, старшыня праўлення РДГА звярнуў увагу на агульнасусветную тэндэнцыю, якая звязана з эканамічнымі паводзінамі, арыентаванымі на спажыванне тавараў. «У нас гэта тэндэнцыя захоўваецца. Згодна з адказамі, 41,3% рэспандэнтаў трацяць усе грошы і не робяць накапленняў, 33,4% выкарыстоўваюць магчымасць растэрміноўкі/крэдыту. Гэта не з’яўляецца нейкім выключэннем для нашай беларускай нацыі», — сказаў Аляксей Аўдонін.
Ён падкрэсліў, што гэта агульнасусветная тэндэнцыя сведчыць аб тым, што цяпер людзі арыентуюцца на спажыванне тавараў, выкарыстанне крэдытаў, тым самым яны ўпэўнены ў заўтрашнім дні, упэўнены, што змогуць забяспечыць за кошт сваёй заработнай платы і стабільную будучыню, і стабільнае сацыяльна-эканамічнае становішча сваёй сям’і, дзяцей. 
Важна і тое, што 12,4% рэспандэнтаў лішкі грашовых сродкаў накіроўваюць на дэпазіты банкаў. Гэта высокі паказчык для сусветнай эканомікі. Ён сведчыць аб даверы да банкаўскай сістэмы. І гэта, безумоўна, дае магчымасць беларусам зарабляць на дэпазітах і забяспечваць пэўны пасіўны стабільны даход, падкрэсліў Аляксей Аўдонін.
На пытанне «Як Вы ацэньваеце матэрыяльнае становішча Вашай сям’і?» 82,2% рэспандэнтаў адказалі «Добрае», 17,7% — «Дрэннае». «Гэта сведчыць аб тым, што палітыка дзяржавы, якая праводзіцца на працягу трох дзесяцігоддзяў, заўсёды арыентавана на павышэнне дабрабыту. Наш Прэзідэнт заўсёды гаварыў, што асноўная дзейнасць дзяржапарату павінна быць арыентавана на павышэнне дабрабыту. І мы бачым рэзультат па выніках сацдаследавання. Паказчыкі высокія», — адзначыў старшыня праўлення РДГА. 
Ён падкрэсліў, што тыя праграмы, якія прымаюцца на УНС па сацыяльна-эканамічным развіцці краіны на кожную пяцігодку, даюць свае вынікі: насельніцтва ўсведамляе стабільнасць будучыні. «Няма дыспрапорцый, няўпэўненасці, якія прыводзілі б да негатыўных рэзультатаў. Як вынік — высокае матэрыяльнае становішча дае магчымасць ажыццяўляць іншыя дзеянні ў рамках эканамічных паводзін нашага насельніцтва», — растлумачыў эксперт.
Сваім цяперашнім месцам работы задаволены 82,1% рэспандэнтаў, незадаволены 17,9%. Паводле слоў Аляксея Аўдоніна, гэта сведчыць аб тым, што палітыка беларускай дзяржавы арыентавана на стварэнне новых рабочых месцаў і адначасова на абарону працоўных. Вялікую ўвагу дзяржава ўдзяляе таму, каб забяспечыць абарону правоў работнікаў, служачых. І вынік выяўляецца ў тым, што беларусы даражаць сваім рабочым месцам, укладваюцца ў яго і прадпрыемствы, арганізацыі. 
«Як вынік — дастаткова высокія тэмпы эканамічнага росту і выканання многіх асноўных паказчыкаў развіцця нашай эканомікі. Унутраны матыў добра працаваць выяўляецца ў павышэнні прадукцыйнасці працы», — сказаў старшыня праўлення РДГА.
Адказваючы на пытанне «Што для Вас сёння найбольш важна і значна?» 54,3% апытаных указалі, што «Шмат зарабляць, нават калі давядзецца вельмі шмат і напружана працаваць», 37,3% — «Мець невялікі заработак, але больш свабоднага часу і больш лёгкую работу».
Каменціруючы першы паказчык — 54,3%, Аляксей Аўдонін растлумачыў, што гэта ключавая характарыстыка для Беларусі. Калі больш за 50% працаздольнага, эканамічна актыўнага насельніцтва адказвае на такія пытанні, гэта значыць, што эканоміка правільна выбудавана і працаздольнае насельніцтва арыентуецца на максімальны даход. Гэта можа выяўляцца ў тым, каб не толькі павышаць заработную плату ў сябе на прадпрыемствах, але і шукаць магчымасці легальнага заработку на другой рабоце.
Адначасова трэба разумець, што паказчык 37,3% не азначае, што такая колькасць рэспандэнтаў не схільная да цяжкай працы або вялікіх заработкаў. Гэты паказчык адлюстроўвае, магчыма, сітуацыю, звязаную з тым, што людзі ў сельскай мясцовасці арыентаваны на вядзенне падсобнай гаспадаркі, заняткі з дзецьмі, іх адукацыю, выхаванне. «І гэта сведчыць аб тым, што наша нацыя, наша грамадства сацыяльна-эканамічна выбудавана правільна і матыў нашага насельніцтва арыентаваны на тое, каб павышаць дабрабыт сваіх сем’яў і асабісты дабрабыт», — растлумачыў эксперт.
Таксама было зададзена пытанне: «Ці ведаеце Вы дакладны кошт асноўных прадуктаў харчавання, якія Вы пастаянна набываеце?» 80,6% апытаных адказалі станоўча, 19,1% — адмоўна.
Насельніцтва ведае і маніторыць цэны ў розных магазінах, адзначыў Аляксей Аўдонін. Гэта дае магчымасць больш усвядомленага, рацыянальнага спосабу спажывання, што характэрна менавіта для тых нацый, якія ўмеюць лічыць грошы. З пункту гледжання эканомікі гэта вельмі важны паказчык, які характарызуе ў першую чаргу высокі ўзровень рацыянальнага падыходу да планавання свайго бюджэту, што дазваляе займацца і накапленнем, і набыццём тавараў доўгачасовага карыстання, і інвестыцыямі ў дзяцей.
Яшчэ адно пытанне датычылася таго, ці хапае сродкаў на штодзённыя і буйныя траты. У прыватнасці, у дачыненні да прадуктаў харчавання 93,6% рэспандэнтаў адказалі станоўча, 5,1% — адмоўна. У 2021 годзе першы паказчык быў 79,4%, а другі — 18,1%. Такім чынам, за гэтыя гады такі паказчык палепшыўся, дэманструючы ўпэўненасць насельніцтва. 
Што датычыцца квартплаты, аплаты камунальных паслуг, 89,5% апытаных адказалі, што сродкаў ім хапае, 4,9% — не хапае. У 2021 годзе гэтыя паказчыкі былі адпаведна 75,9% і 14,8%. Гэта таксама індыкатар таго, што за апошнія пяць гадоў сацыяльна-эканамічнае становішча беларусаў палепшылася, упэўненасць павысілася і ўсвядомленасць, разуменне заўтрашняга дня, перспектыў стала больш стабільным. 
На адзенне і абутак, згодна з вынікамі сацыяльнага даследавання, сродкаў хапае 79,6% рэспандэнтаў (у 2021 годзе — 49,8%), не хапае — 16,1% (у 2021 годзе — больш як 40%). 
На аплату лячэння і медыкаментаў сродкаў, згодна з сацыяльным даследаваннем, хапае 65,6% рэспандэнтаў (у 2021 годзе — 41,4%), 23,7% (43,5%) — не хапае. Паводле слоў эксперта, дадатная дынаміка сведчыць аб тым, што насельніцтва ўсведамляе ўзровень павышэння свайго дабрабыту, займаецца сваім здароўем, схільна частку свайго даходу расходаваць на медыцынскую дыягностыку сябе, родных. Канчатковы вынік гэтай тэндэнцыі выяўляецца ў павышэнні даўгалецця.
На алкагольную прадукцыю, тытунёвыя вырабы 35,1% (у 2021 годзе — 24,7%) апытаных адказалі, што сродкаў ім хапае, 6,3% (17,9%) — не хапае.
Эксперт таксама звярнуў увагу на важны паказчык эканамічных паводзін: 56,6% рэспандэнтаў адказалі, што не трацяць на гэтыя мэты грошы. «Выбар алкаголю заўсёды звязаны з нявызначанасцю, якая існуе ў тым ці іншым грамадстве: эканамічная нявызначанасць, ваенная, палітычная, неразбярыха, хаос прыводзяць да неабходнасці пазбаўляцца ад стрэсу, вынік — значнае спажыванне алкаголю. У нас спажыванне зніжаецца. Моладзь выбірае ў якасці спосабаў адпачынку, самавыяўлення, самаідэнтыфікацыі не алкаголь, а больш рацыянальны падыход — знайсці новую работу, зарабіць больш грошай, самарэалізавацца праз адукацыю, інвестыцыі ў сябе, адукацыйную сферу, здароўе, фізічную падрыхтоўку», — падкрэсліў Аляксей Аўдонін.
На пытанне, ці хапае сродкаў на будаўніцтва дома, кватэры, 10% рэспандэнтаў адказалі, што хапае (у 2021 годзе станоўча адказалі толькі 2,9%), 34,6% (49,9%) — не хапае, а 54% — не трацяць на гэта сродкі.
Наконт таго, што вы (ваша сям’я) зрабілі/набылі для паляпшэння жыцця за апошнія пяць гадоў, 36,7% адказалі, што зрабілі рамонт кватэры, дома, 31,8% купілі тавары доўгачасовага карыстання (мэбля, тэхніка), 26,4% з’ездзілі ў водпуск (аздараўленне, падарожжа).
У ліпені-жніўні 2026 года Інстытут сацыялогіі НАН Беларусі па заказе БІСД правёў комплекснае рэспубліканскае сацыялагічнае даследаванне. У ім прынялі ўдзел 2045 рэспандэнтаў з усіх рэгіёнаў краіны. Сёння ў Мінску прэзентавалі першую частку вынікаў сацдаследавання, якая датычыцца актуальных пытанняў сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі.
