«Адукацыя вельмі спатрэбілася». Дызайнер аб тым, чаму стыль яе адзення звязаны з гісторыяй мастацтваў
Лаліта Шыш Навіны сюжэта «Праект «Беларусы ў кадры» на YouTube-канале БЕЛТА» «У нас жыццё па таймеры». Як мінчане пераехалі ў вёску і вараць эксклюзіўныя сыры Некалі тут гасцяваў сам Якуб Колас. Гісторыя гэтай музычнай сядзібы ўразіць кожнага беларуса Лаліта Шыш — яркі прыклад таго, як можна сумяшчаць у сабе адразу некалькі, здавалася б, маласумяшчальных заняткаў. Акрамя таго, што наша гераіня з’яўляецца магістрам мастацтвазнаўства, выдатна малюе і займаецца навукай, дык яна яшчэ даволі паспяхова развівае ўласны брэнд адзення. З чаго пачынаць маладому дызайнеру і як злучыць адразу некалькі напрамкаў са мноствам задач, карэспандэнты газеты «7 дней» даведаліся з першых вуснаў.
«З першага разу не паступіла, але вырашыла не здавацца»
Наша гераіня нарадзілася і вырасла ў невялікім пасёлку Шарашова, што ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. З радасцю ўспамінае сваё дзяцінства, галоўнае месца ў якім займала маляванне. Таму з выбарам будучай прафесіі вызначылася даволі хутка — вырашыла паступаць у Мінскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А.К.Глебава, дзе атрымалі першыя ўрокі майстэрства многія народныя мастакі нашай краіны.
— Мяне заўсёды прываблівала гэта сфера, нават нягледзячы на тое, што сярод блізкіх ніхто асабліва не маляваў. Адзінае — тата добра чарціў. А яшчэ мама расказвала, што яе брат быў мастаком. Праўда, з ім я ніколі не была знаёма, — расказвае Лаліта і дапаўняе, што бацькі ад паступлення адгаворваць не сталі — у сям’і прынята паважаць, а галоўнае, падтрымліваць выбар адзін аднаго. — З першага разу не паступіла, падрыхтоўкі аказалася малавата. У сталічных абітурыентаў узровень быў вышэйшы, чым у мяне — сціплай дзяўчынкі з гарадскога пасёлка. Але ад мары вырашыла не адмаўляцца: прайшла падрыхтоўчыя курсы і ў наступным годзе была паспяхова залічана. Сёння, паглядзеўшы назад, я рада, што тады не здалася.
Пасля каледжа Лаліта паступіла ў Акадэмію мастацтваў, дзе ў працэсе навучання ў дзяўчыны сфарміравалася небывалая цікавасць да мастацтвазнаўства. Больш за ўсё ёй падабаліся такія напрамкі, як жывапіс, малюнак, кампазіцыя.
— Калі скончыла акадэмію, то ўзнікла пытанне, чым займацца далей па жыцці. Падумала: а чаму б не пагледзець на сваю сферу дзейнасці крыху з іншага боку, папоўніць веды… У выніку паступіла ў магістратуру Універсітэта Нацыянальнай акадэміі навук, дзе пасля размеркавання працую бібліятэкарам. У будучыні планую пайсці і ў аспірантуру, — расказвае Лаліта аб сваім шляху ў навуку і ўдакладняе, што за 11 гадоў, на працягу якіх яна праходзіла навучанне ў трох установах, самым складаным для яе аказаліся ўнутраныя перамены: — Былі розныя этапы сталення: змяняліся погляды, з’яўляліся новыя патрэбнасці, адольвалі нейкія ўнутраныя дылемы. Але ў той жа час заўсёды хацелася ісці па выбраным шляху.
«Намалявала сябе з двума дамашнімі гадаванцамі. І гэта былі пацукі»
Лаліта Шыш — магістр мастацтвазнаўства. Праўда, дзяўчына прызнаецца, што ў гэтым званні яна ўсяго толькі год, больш сябе адчувае мастаком: карціны малюе з малых гадоў і называе гэта адным з галоўных заняткаў у сваім жыцці.
Пасля азнаямлення з работамі мастачкі адзначаем: ёй больш за ўсё падабаюцца партрэты. А адзін з іх асабліва вылучаецца на агульным фоне. Паводле слоў Лаліты, гэта копія партрэта Таццяны Пятроўны Разнатоўскай, арыгінал аўтарства рускага жывапісца Дзмітрыя Лявіцкага знаходзіцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
— Гэту работу я выканала ў час практыкі. Яна адна з маіх любімых, хаця і з’яўляецца копіяй. Галоўнай задачай было асваенне новых тэхнік, у прыватнасці тых, якімі раней карысталіся жывапісцы, — расказвае дзяўчына і тлумачыць усе нюансы стварэння карціны: — Першапачаткова рыхтуецца чорна-белы малюнак, вельмі дэталёва прапрацаваны, да самых дробязей. Затым тонкімі слаямі адзін на другі наносяцца фарбы, якія надаюць яму колер. Такім чынам ствараецца своеасаблівае свячэнне на светлых участках і глыбіня, якая праглядаецца на цёмных.
Яшчэ больш Лаліта любіць маляваць аўтапартрэты. Прычым запэўнівае, што не дзеля самалюбавання, на самай справе ў гэтым жанры схаваны куды больш глыбокія сэнсы.
— Вось гэта кампазіцыя складаецца з дзвюх частак, звязаных адзінай задумай. У мастацтве гэта называецца дыптых. Яна была створана ў першы год майго навучання ў акадэміі мастацтваў. Тут намаляваны я і мая сяброўка — мы ў адным месцы, але ў розны час, — удакладняе дзяўчына. — Гэта розніца сімвалізуе несупадзенне і паказвае на своеасаблівы разрыў. Як фізічны, так і эмацыянальны. Тады я адчула нейкае раздзяленне са сваёй сяброўкай і такім чынам перанесла гэтыя эмоцыі на палатно. Думаю, такія перыяды актуальны для многіх людзей, калі з’яўляюцца розныя напрамкі ў жыцці, а агульных інтарэсаў становіцца ўсё менш.
Яшчэ адзін аўтапартрэт прыцягвае нашу ўвагу: на ім Лаліта разам з… пацукамі.
— Гэта быў мой адказ на запыт выкладчыка па тэме кампазіцыі. Намалявала сябе з двума дамашнімі гадаванцамі, якія тады ў мяне пражывалі, і гэта былі пацукі, — усміхаецца гераіня.
З партрэтнай тэматыкай была таксама звязана і яе магістарская работа — партрэтны жывапіс Беларусі першай чвэрці XXI стагоддзя, у якой яна апісала асноўныя тэндэнцыі і ўплыў інфармацыйных тэхналогій на развіццё і стварэнне каляровага жывапісу. Пры гэтым Лаліта адзначае, што сучасныя тэхналогіі даюць шэраг пераваг пры вывучэнні выяўленчага мастацтва.
— Напрыклад, многія работы вядомых мастакоў нідзе, акрамя выстаў, нельга было б убачыць. А лічбавы фармат дае такую магчымасць: усяго за некалькі шчаўчкоў мышкай можна наведаць віртуальны музей, — лічыць яна.
На пытанне, ці можа штучны інтэлект у хуткім часе замяніць мастацтва, магістр круціць галавой.
— Мастакі перадаюць на палатне свае ўнутраныя перажыванні, разважанні, а гледачы спрабуюць зразумець, разгадаць, што ж аўтар хацеў сказаць, суаднесці гэта з уласнымі думкамі і пачуццямі. Мастацтва, у прыватнасці жывапіс, здзіўляе духоўным праяўленнем. Палатно, створанае штучным інтэлектам, так не ўздзейнічае на чалавека. Нават калі ўзяць фізічны складнік карціны: таўшчыню мазка, водар фарбаў, зерне палатна… — лічыць яна і называе імёны любімых мастакоў — Пітэр Брэйгель і Сандра Батычэлі. — Іх работы я параіла б паглядзець усім, нават людзям, не звязаным з мастацтвам. Так, «Фламандскія прыказкі» Брэйгеля можна бясконца разглядаць.
Паводле слоў субяседніцы, карціны гэтага аўтара каляровыя і пазітыўныя, але ў той жа час ён узнімае такія тэмы, паказаўшы якія іншым спосабам можна напалохаць чалавека. І вось гэта спалучэнне, калі работа адначасова прыцягвае і прымушае задумацца, выклікае вялікую цікавасць.
«Усё пачалося са швейнай машынкі»
Лаліта Шыш прызнаецца, што ёй заўсёды хацелася стварыць нейкую сваю справу, якую будзе сама весці і развіваць, прыдумваць новыя канцэпцыі і ідэі. Некалькі гадоў таму яна запусціла свой брэнд адзення ручной работы.
— А ўсё пачалося з куплі швейнай машынкі… Адразу я шыла ўборы сабе, а пасля выклала мадэлі ў інтэрнэт. І, на здзіўленне, маё адзенне выклікала вялікі рэзананс. Таму вырашыла развіваць творчы бізнес далей — стала весці свой блог. Відэа сталі збіраць вялікія прагляды. З’явіліся першыя заказы, — расказвае яна і ўспамінае, што запуск першай калекцыі прыпаў якраз на перыяд падрыхтоўкі да школьных выпускных. — Яна атрымалася вельмі рамантычнай, з прыгожымі, лёгкімі сукенкамі, якія вельмі добра падыходзілі для такога важнага свята ў жыцці кожнай дзяўчынкі. Падрыхтавала са знаёмымі фотасесію сваіх мадэлей і запусціла ў сацсеткі. Заказы літаральна пасыпаліся з усіх бакоў. Фідбэк быў неверагодны!
Свой брэнд Лаліта развівае сама, выступаючы адразу ў некалькіх ролях: дызайнер, канструктар, швачка, а нярэдка і мадэль. Сёння ў яе скарбонцы ўжо дзве эксклюзіўныя калекцыі. І што важна — адзенне выключна ручной работы.
— Другая калекцыя ў ружовых, плацінавых адценнях была ўпрыгожана гістарычнымі фрагментамі. У ёй з’явіліся гарсэты, спадніцы, карункі, шнуроўка. Якраз у гэты час я прымала ўдзел у праекце «100 ідэй для Беларусі», дзе па заслугах ацанілі мае мадэлі, — з гордасцю гаворыць майстар і ўдакладняе, што падавала заяўку ў намінацыі «Лепшая бізнес-ідэя» і прайшла ў фінал. — Перамагла не менш важная і патрэбная ідэя, а я ж атрымала не проста каласальны вопыт, але і высокія прагляды ў сацсетках. Мой брэнд стаў яшчэ больш вядомым, сталі часцей запрашаць паўдзельнічаць у іншых цікавых ініцыятывах. Напрыклад, нядаўна прадстаўляла сваё адзенне ў рамках акцыі «Бібліяноч».
Трэцяя калекцыя са строгімі сюжэтамі навеяна работай ва Універсітэце Нацыянальнай акадэміі навук. Цяпер яна знаходзіцца ў працэсе стварэння, але зусім хутка яе можна будзе не проста ўбачыць, але і заказаць у майстра.
— Магу з упэўненасцю сказаць, што мастацкая адукацыя мне вельмі спатрэбілася. Ёсць разуменне, як спалучаць колеры, фактуры, — падкрэслівае Лаліта і ўдакладняе, што часта дызайн і стыль яе адзення звязаны з гісторыяй мастацтваў. — Больш за ўсё мне падабаецца шыць сукенкі. Гэта куды прасцей, чым штаны, пінжакі або паліто, дзе важна пасадка, — яны павінны добра сядзець на сілуэце. А так могуць зрабіць толькі прафесійныя швачкі. Я ж самавучка, таму часам дапускаю невялікія промахі. Але мне не хацелася б прадаваць рэчы недастатковай якасці, у якіх чалавек выглядае дрэнна. Магчыма, калі мой брэнд будзе куды больш маштабным, я запрашу на работу спецыялістаў, вось тады пачнём вырабляць складаныя прадметы гардэробу.
Расказваючы пра рэч, якой яна аддае перавагу, Лаліта паказвае на манекен са стыльным уборам: белая кашуля з ажурным каўнерыкам на завязках і рукавамі-ліхтарыкамі выглядвае з-пад сукенкі-сарафана на тонкіх шлейках.
— Гэта сукенка аказалася самай папулярнай сярод пакупнікоў. Усе два гады, якія існуе мой брэнд, нехта заказвае гэту мадэль. Напэўна, працэнтаў шэсцьдзясят маіх кліентак купілі менавіта яе, — адзначае дызайнер. — Дарэчы, яна была адной з першых маіх работ. Прадумала фасон, пашыла і нават не ўсведамляла, што трапіла ў трэнды. Пасля вырашыла дадаваць у адзенне нейкія элементы гістарычнай моды. Напрыклад, ёсць сукенкі з ніжнімі спадніцамі — гэта адметная дэталь характэрна для сярэдневяковых касцюмаў. Яны таксама карыстаюцца попытам сярод маіх модніц.
«Гарсэты займаюць больш часу, чым любая іншая рэч»
Стварэнне кожнага новага вобраза займае ў майстра каля месяца. Дарэчы, у якасці матэрыялу для стварэння розных вобразаў Лаліта Шыш стараецца выбіраць натуральныя тканіны. Праўда, у лёну і бавоўны пры ўсіх добрых якасцях ёсць сур’ёзны недахоп — яны хутка мнуцца. Таму часцей за ўсё яна аддае перавагу поліэстэру. Ён добра трымае форму, за кошт чаго выраб даўжэй служыць і выглядае прэзентабельна.
— Складаней за ўсё даюцца гарсэты, нават нягледзячы на тое, што яны маленькія. Іх пашыў патрабуе не так шмат матэрыялу, але задачу моцна ўскладняюць падгібанні, падшыванне петляў для шнуроўкі, устаўка касцей, каб мадэль трымала і выцягвала форму. Нярэдка на іх стварэнне я трачу больш часу і сіл, чым на нейкія доўгія сукенкі, — адзначае яна і звяртае нашу ўвагу на адзін з папулярных варыянтаў: — Зверху лёгкая карункавая тканіна з эфектам паўпразрыстасці, а ў нізе я зрабіла яго пад тон скуры. За кошт гэтага ўдалага пераходу і быў дасягнуты ваў-эфект.
Лаліта адзначае, што марыць не толькі пашырыць свой бізнес да маштабаў як мінімум дызайн-студыі па пашыве адзення. Яна часта задумваецца аб тым, як укараніць навуковыя метады ў сваю творчасць і наадварот — як брэнд і яе мастацкія работы могуць паспрыяць асвятленню тэмы навукі.
Тым, хто толькі стаіць у пачатку шляху, наша гераіня раіць прыкласці максімум намаганняў, каб дасягнуць пастаўленых мэт.
— У мяне сфарміраваліся тры асноўныя напрамкі дзейнасці: мастацтва, навука і бізнес. Разумею, што ўсё гэта вельмі складана сумяшчаць у будучыні. Яны настолькі розныя, але пры гэтым мяне захапляюць, і я абавязкова буду прадаўжаць свой рух уверх, — рэзюмуе Лаліта Шыш.
Марына ВАЛАХ,
фота Вадзіма КАНДРАЦЮКА і з архіва гераіні,
газета «7 дней».
*Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту.
