Калі старыя мадэлі бяспекі мёртвыя, патрэбны геастратэгічны парасон. Намеснік кіраўніка МЗС Беларусі аб Еўразійскай хартыі
Ігар Сякрэта. Фота з архіва 9 кастрычніка, Мінск . Намеснік міністра замежных спраў Беларусі Ігар Сякрэта ў інтэрв’ю венгерскаму інтэрнэт-парталу Moszkvater падрабязна расказаў пра ініцыятыву беларускага боку па падрыхтоўцы Еўразійскай хартыі разнастайнасці і шматпалярнасці ў XXI стагоддзі, .
Паводле слоў намесніка міністра, хартыя бачыцца як палітыка-прававы дакумент, які фіксуе параметры новай архітэктуры роўнай і непадзельнай бяспекі ў Еўразіі. Накшталт Хельсінкскага заключнага акта 1975 года.
«Мы разглядаем хартыю як геастратэгію для нашага суперкантынента, якая ахоплівае не толькі бяспеку, але і эканоміку, гуманітарнае супрацоўніцтва, цывілізацыйны дыялог, — адзначыў намеснік кіраўніка МЗС. — Гэта рамачны дакумент, які можа стаць агульным для ўжо існуючых еўразійскіх структур. Ён прызначаны даць ім аб’яднальную стратэгічную аснову, не замяняючы і не дубліруючы іх».
Ігар Сякрэта падкрэсліў, што хартыя не павінна падмяняць сабой існуючыя структуры. «Яе задача — стаць стратэгічным парасонам, агульнымі рамкамі, якія дадуць магчымасць гэтым структурам узаемадзейнічаць больш эфектыўна і сінергічна. Напрыклад, у эканамічнай сферы яна прызначана садзейнічаць рэалізацыі канцэпцыі «інтэграцыі інтэграцый».
Намеснік міністра нагадаў, што Беларусь вылучыла ідэю хартыі ў 2023 годзе на фоне негатыўнай спіралі ў глабальнай палітыцы, якая пастаянна раскручваецца. Еўра-атлантычная сістэма бяспекі, увасобленая ў АБСЕ, пацярпела крах: яна не змагла прадухіліць буйны канфлікт на еўрапейскай зямлі.
«Глабалізацыя змяняецца рэгіяналізацыяй і гандлёвымі войнамі. Старыя мадэлі не працуюць — яны мёртвыя. Еўразія — ад Лісабона да Манілы — знаходзілася ў пошуку новага арганізуючага прынцыпу. Існуючыя рэгіянальныя аб’яднанні развіваліся, але ім не хапала аб’яднальнага стратэгічнага парасона. Беларусь прапанавала хартыю, якая, на нашу думку, павінна выканаць функцыю і арганізуючага прынцыпу, і геастратэгічнага парасона», — звярнуў увагу Ігар Сякрэта.
Яна павінна стаць агульным стратэгічным парасонам для ўжо існуючых рэгіянальных структур — ЕАЭС, ШАС, АСЕАН, СНД і іншых, каб яны працавалі не разрознена, а сінергічна, дадаў ён.
Размова ідзе аб тым, каб еўразійскія дзяржавы самі, калектыўна, неслі пераважную адказнасць за забеспячэнне ўласнай бяспекі і развіцця. «Гэта прынцып «еўразійскім праблемам — еўразійскія рашэнні», — растлумачыў намеснік міністра. — Знешнія ігракі могуць дапамагаць, калі іх аб гэтым папросяць, але яны не павінны навязваць свае рэцэпты і ўжо тым больш не павінны дамінаваць. Свет рухаецца да поліцэнтрычнасці, і хартыя прызначана дапамагчы арганізаваць гэты пераход мірна, праз дыялог і супрацоўніцтва, а не праз канфрантацыю». Такі пераход, паводле яго слоў, зойме каля некалькіх дзесяцігоддзяў.
Асобную ўвагу Ігар Сякрэта звярнуў на розніцу паміж уплывам і дамінаваннем. «Уплыў можа быць натуральным вынікам культурнай, эканамічнай, цывілізацыйнай блізкасці. Дамінаванне — гэта навязванне чужой волі, умяшанне ва ўнутраныя справы, спробы перакроіць рэгіён пад сябе. Хартыя прызначана стварыць рамкі, у якіх уплыў будзе ажыццяўляцца праз дыялог і супрацоўніцтва, а не праз прымушэнне», — сказаў дыпламат.
Ён таксама ўдакладніў, што далучыцца да дакумента змогуць усе краіны Еўразіі — у шырокім геаграфічным разуменні гэтага слова. Работа над узгадненнем хартыі пачнецца ў канцы 2026 года. На працягу года дакумент павінен быць узгоднены і вынесены на разгляд саміту еўразійскіх лідараў.
