Дарога даверу. Што Снапкоў назваў унікальным ва ўсепагодным партнёрстве Беларусі і Кітая
Беларусь і Кітай паслядоўна пераводзяць стратэгічнае партнёрства ў практычныя і ўзаемавыгадныя праекты ва ўсіх сферах. Важнасць гэтага адзначыў першы намеснік прэм’ер-міністра Беларусі, сустаршыня Беларуска-Кітайскага міжурадавага камітэта па супрацоўніцтве Мікалай Снапкоў у інтэрв’ю з нагоды Дня ўтварэння КНР, які адзначаецца 1 кастрычніка. Ён звярнуў увагу на важныя аспекты беларуска-кітайскага супрацоўніцтва, асабліва міжрэгіянальнага і турыстычнага, а таксама падкрэсліў значнасць пабудовы далейшай дарогі даверу паміж нашымі краінамі.
— Беларусь і Кітай эфектыўна ўзаемадзейнічаюць па ўсіх напрамках, напаўняючы ўсепагоднае і ўсебаковае стратэгічнае партнёрства новымі канкрэтнымі ўзаемавыгаднымі праектамі. Чым бягучы год адметны ў адносінах паміж краінамі?
— Дзень утварэння Кітайскай Народнай Рэспублікі — добрая нагода не толькі павіншаваць нашых кітайскіх сяброў, але і паглядзець на рэтраспектыву адносін Беларусі і Кітая за апошні год.
Калі паспрабаваць ахарактарызаваць 2026 год у беларуска-кітайскіх адносінах адным словам, я выбраў бы слова «давер». Але давер паміж дзяржавамі, як і паміж людзьмі, правяраецца не словамі, а справамі. Менавіта ў гэтым я бачу галоўную асаблівасць бягучага года: мы паслядоўна пераводзім стратэгічнае партнёрства ў практычныя і ўзаемавыгадныя праекты — у прамысловасці, інвестыцыях, гандлі, лічбавай эканоміцы, на рэгіянальным узроўні.
У маі ў Беларусі была прынята і апублікавана новая Дырэктыва Прэзідэнта аб супрацоўніцтве з Кітаем. У ёй дэкларуемыя адносіны з КНР пераведзены ў сістэму канкрэтных задач і праектаў на бліжэйшыя гады — ад прамысловай і тэхналагічнай кааперацыі да гуманітарных абменаў. Калі задумацца, то з палітычнага пункту гледжання гэта ўнікальны дакумент, які задае тон усяму нашаму двухбаковаму супрацоўніцтву.
У чэрвені Беларусь наведаў з візітам намеснік Старшыні КНР Хань Чжэн, у Мінску прайшлі форумы інвестыцыйнага і гандлёвага супрацоўніцтва. Гэта яскравы прыклад таго, як палітычны дыялог непасрэдна злучаецца з інтарэсамі бізнесу і рэгіёнаў.
У Пекіне 29 чэрвеня прайшла сустрэча Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі і Старшыні КНР Сі Цзіньпіна, якая стала прадаўжэннем традыцыйна давернага дыялогу паміж кіраўнікамі дзвюх дзяржаў.
Хачу звярнуць увагу на падзею, якая стала вельмі важнай у міжрэгіянальным узаемадзеянні. У ліпені ў Ланьчжоу ўпершыню прайшоў Форум рэгіянальнага супрацоўніцтва Беларусі і Кітая. Ён сабраў больш за 300 прадстаўнікоў дзвюх краін, падпісаны дзясяткі пагадненняў, а асобная пляцоўка форуму была прысвечана культуры і турызму.
Яшчэ адзін важны вынік — развіццё супрацоўніцтва ў новых тэхналагічных напрамках. Беларусь далучылася да Сусветнай арганізацыі супрацоўніцтва ў галіне штучнага інтэлекту, што дасць магчымасць рэалізаваць існуючы вялікі патэнцыял для сумесных праектаў з Кітаем.
Мы бачым пазітыўную дынаміку ў гандлі і сумесных беларуска-кітайскіх праектах, і яна можа і павінна памнажацца. Але самае галоўнае, што нас аб’ядноўвае, — давер і дружба паміж людзьмі. Гэта тое, чаго не дасягнуць ніякімі гандлёвымі кантрактамі: пагадненні можна падпісаць, а давер можна толькі заслужыць — гадамі, справамі і шчырымі адносінамі адзін да аднаго.
— Мікалай Генадзьевіч, як адказны за турыстычную галіну скажыце, што новага і цікавага Беларусь можа прапанаваць гасцям з Кітая?
— Беларусь для кітайскага падарожніка — шкатулка, якую ён толькі пачынае адкрываць, захапляючыся нашай краінай. Мы бачым, што турпаток з Кітая стабільна расце, кітайцы адкрываюць для сябе Беларусь турыстычную — і яна пераўзыходзіць іх чаканні. Усё часцей мы чуем: «Мы не чакалі, што Беларусь такая прыгожая».
У нашай краіны ёсць тое, што сёння становіцца ўсё больш каштоўным, — прыродныя прасторы са спакойнымі і ўтульнымі лакацыямі, а таксама вельмі высокая канцэнтрацыя гісторыі і прыроды на параўнальна невялікай тэрыторыі.
Што мы можам прапанаваць? На маю думку, ёсць тры ключы да сэрца кітайскага госця.
Першы ключ — зялёны, гэта наша маляўнічая прырода. Экатурызм сёння ў трэндзе. Гэта не проста мода, а ўцёкі з бетонных джунгляў. Нацыянальныя паркі, дзе лось ці зубр выходзяць насустрач, аграсядзібы, дзе можна самому паспрабаваць прыгатаваць дранікі і дамашні хлеб, азнаёміцца з саломапляценнем, керамікай. «Спакой і цішыню тут можна піць лыжкамі», — захоплена гавораць кітайскія турысты. Для жыхароў Пекіна ці Шанхая гэта раскоша, якую Беларусь ім шчодра дорыць.
Другі ключ — чырвоны, гэта тая гістарычная памяць, якой напоўнены нашы славутасці і жыццё нашага народа. Чырвоны турызм — не экскурсія, а размова з гісторыяй. Кітайскі госць, які ведае сваю гісторыю, тут асабліва востра адчувае: памяць не мае меж.
Трэці ключ — залаты. Гэта ключ да нашай спадчыны. Мірскі замак, Нясвіжскі палац Радзівілаў, Стары і Новы замкі ў Гродне, сядзібы Валовічаў і Булгакаў. «Старая Еўропа» — сапраўдная, ціхая, свая.
У Беларусі кажуць: «Госць у дом — радасць у дом». А госці з Кітая — радасць удвая, таму што Кітай для нас сябар, правераны часам. Мы са свайго боку павінны зрабіць усё, каб кітайскім турыстам было камфортна ў Беларусі: развіваць кітайскамоўную навігацыю і сэрвіс, лічбавыя рашэнні, падрыхтоўку гідаў, зразумелыя турыстычныя маршруты. Калі чалавек пасля вяртання ў Кітай гаворыць сябрам, што быў у Беларусі і хоча туды яшчэ раз, значыць, мы сваю задачу выканалі.
— Вы ўжо закраналі кантакты паміж рэгіёнамі. А якія мэты ставяцца пры правядзенні штогадовых рэгіянальных форумаў з Кітаем і ў чым асаблівасць гэтага напрамку міжрэгіянальнага супрацоўніцтва?
— Я лічу рэгіянальнае супрацоўніцтва адным з найбольш перспектыўных элементаў беларуска-кітайскіх адносін, таму што дзяржаўныя адносіны задаюць напрамак, а менавіта рэгіёны ператвараюць гэты напрамак у канкрэтныя праекты.
У Беларусі 6 абласцей і горад Мінск, у Кітая — тысячы гарадоў і вялізная колькасць правінцый, гарадскіх акруг і раёнаў. Таму тут практычна бясконцая прастора для пошуку ўзаемадапаўняльных інтарэсаў: ад прамысловай кааперацыі і сельскай гаспадаркі да лагістыкі, турызму, адукацыі, культуры і лічбавых тэхналогій.
Мэта рэгіянальных форумаў для нас — не проста правесці яшчэ адно прыгожае мерапрыемства і раз’ехацца. Мэта — каб пасля форуму з’явіліся канкрэтныя дамоўленасці, сумесныя прадпрыемствы, новыя гандлёвыя сувязі, інвестыцыйныя праекты і прамыя кантакты паміж людзьмі.
Кітайская прыказка гаворыць: «Калі хочаш разбагацець — спачатку пабудуй дарогу». Я крыху пераасэнсаваў бы яе ў прымяненні да міжрэгіянальнага супрацоўніцтва: спачатку трэба пабудаваць дарогу даверу, а па ёй пойдуць ужо тавары, інвестыцыі, тэхналогіі.
Менавіта таму асаблівасць такога супрацоўніцтва — у яго практычнасці. На міждзяржаўным узроўні мы абмяркоўваем вялікія стратэгічныя задачы. На рэгіянальным узроўні дырэктар прадпрыемства можа сустрэцца з кітайскім партнёрам, губернатар — з кіраўніком правінцыі, універсітэт — з універсітэтам, турыстычная кампанія — з тураператарам. Гэта больш цесная і жывая тканіна супрацоўніцтва.
Адказваючы на ваша пытанне, выдзелю асноўныя асаблівасці рэгіянальнага фармату ўзаемадзеяння. Па-першае, гэта прыкладны характар і вымернасць: эфектыўнасць форумаў абумоўлена сустрэчай зацікаўленых прадстаўнікоў бізнесу нашых краін, якія сустракаюцца для заключэння канкрэтных пагадненняў і пошуку новых кропак росту.
Па-другое, гэта апора на пабрацімскія сувязі: узаемавыгаднае супрацоўніцтва Беларусі і Кітая грунтуецца на трывалых шматгадовых сувязях паміж канкрэтнымі абласцямі і правінцыямі.
І па-трэцяе, гэта інстытуцыянальная падтрымка: супрацоўніцтва абапіраецца на міжурадавыя механізмы і дзяржаўную падтрымку, што надае яму доўгатэрміновы і прадказальны характар.
— У будучым годзе Беларусь і Кітай адзначаць 35 гадоў дыпламатычных адносін. Якія мерапрыемствы запланаваны на юбілейны год і якія вашы чаканні ад гэтага года?
— 20 студзеня 2027 года Беларусь і Кітай адзначаць 35-годдзе ўстанаўлення дыпламатычных адносін. Падрыхтоўка адпаведных мерапрыемстваў з кітайскімі партнёрамі ўжо ідзе па ўсіх напрамках супрацоўніцтва.
У гэтым рэчышчы новыя напрамкі сувязей будуць зададзены ў адпаведнасці з традыцыйным дыялогам на вышэйшым узроўні, а таксама з правядзеннем пасяджэння міжурадавага камітэта па супрацоўніцтве. Плануем прадоўжыць традыцыю арганізацыі форумаў рэгіёнаў Беларусі і Кітая, паколькі ў гэтай пляцоўкі ёсць даказаная эфектыўнасць. І ў юбілейны год яе вырашана маштабаваць.
У сферы турызму ёсць ідэя распрацаваць сумесны праект «Маршрут дружбы: Беларусь — Кітай», накіраваны на фарміраванне і развіццё тэматычнага маршруту па мясцінах, звязаных агульнымі старонкамі нашай гісторыі.
35-годдзе беларуска-кітайскіх адносін — гэта не проста дата, а новы гістарычная кропка адліку. Калі зазірнуць у мінулае, то можна ўбачыць дзіўныя перасячэнні, сведчанні таго, што нашы народы ўзаемадзейнічалі задоўга да ўстанаўлення дыпламатычных адносін.
У кітайскай філасофіі і культуры ёсць паняцце «юаньфэнь» — сувязь, прадвызначаная яшчэ да сустрэчы людзей. Мне здаецца, што ў пэўным сэнсе яно прымяняльна і да адносін паміж краінамі. Беларусь і Кітай сустрэліся на пэўным гістарычным этапе, паступова выбудавалі давер, а потым ператварылі яго ў стратэгічнае партнёрства.
Але адносіны дзяржаў, як і адносіны людзей, нельга захоўваць толькі ўспамінамі аб мінулым. Іх трэба ўвесь час ствараць нанава, умацоўваць і развіваць. Таму маё галоўнае чаканне ад юбілейнага года — каб, азіраючыся на 35 гадоў дыпламатычных адносін, мы адначасова маглі сказаць, што наступныя 35 гадоў будуць яшчэ больш змястоўнымі.
Хацеў бы звярнуць асаблівую ўвагу маладых юнакоў і дзяўчат як з Беларусі, так і Кітая на будучы юбілейны год. У наступным годзе ў гонар юбілею ўстанаўлення адносін плануецца правядзенне вялікай колькасці маладзёжных форумаў, фестываляў, навукова-практычных канферэнцый, семінараў, круглых сталоў, спартыўных спаборніцтваў. Прычым мерапрыемствы будуць сканцэнтраваны не толькі ў сталіцах або на базе канкрэтнага інстытута: геаграфія будзе па-сапраўднаму шырокай, якая ахоплівае розныя гарады дзвюх краін. Гэта выдатная магчымасць праявіць сябе, набыць новыя знаёмствы, знайсці аднадумцаў.
І калі сёння мы гаворым аб дружбе, даверы і ўзаемнай падтрымцы, то заўтра хацелася б гаварыць аб новых праектах, новых прадпрыемствах, новых маршрутах для турыстаў, новых тэхналогіях і, самае галоўнае, аб новых пакаленнях беларусаў і кітайцаў, для якіх супрацоўніцтва нашых краін будзе ўжо не нечым незвычайным, а звычайнай часткай жыцця.
Аліна ГРЫШКЕВІЧ,
.
