Выехала са сталіцы, завяла ваўкоў, паўлінаў і пачала рабіць мэблю на заказ — гісторыя адной беларускі
Марыя Бугук Навіны сюжэта «Праект «Беларусы ў кадры»» «Сінтэзаваць вірус з нуля вельмі складана». Доктар медыцынскіх навук Барэка пра лякарства супраць грыпу і каварны герпес «Быць лепш, чым учора!» Чэмпіёнка свету Ганна Гарчакова — пра танцы на інвалідных калясках і стварэнне інклюзіўнай школы Марыя Бугук — вядомы дызайнер і майстар па дрэве, чые самабытныя работы карыстаюцца вялікім попытам. Аднак яе шлях да рамяства не быў простым, а гісторыя поспеху пачалася ўсяго чатыры гады таму. Важным крокам да справы жыцця стаў пераезд з Мінска ў аграгарадок Самахвалавічы: парадаксальна, але горад-мільённік аказаўся вельмі цесным для творчасці, у той час як загараднае жыццё адкрыла бязмежнае поле для дзейнасці.
Для творчасці патрэбна прастора
Ужо каля варот дома гераіні нашага праекта становіцца зразумела: тут жыве чалавек з залатымі рукамі. Кожная пабудова на ўчастку нагадвае гатовую фотазону: побач з крэсламі ручной работы красуюцца вырашчаныя на градках яркія гарбузы.
Заходзім у майстэрню, сцены якой упрыгожваюць дэкаратыўныя акенцы з аканіцамі. Унутры пануе атмасфера чыстага натхнення. Позірк раз-пораз чапляецца за ўнікальныя рэчы: гатовыя драўляныя вырабы, фактурныя абівачныя тканіны, загатоўкі і душэўныя падарункі ад калег па цэху — цацкі, падушкі і карціны.
Пры гэтым усё свядомае жыццё Марыя бачыла сябе зусім у іншай ролі. З самага дзяцінства яна марыла стаць настаўнікам малодшых класаў. Маленькай дзяўчынкай садзіла лялек на канапу, заводзіла ім сшыткі, сама ж рабіла там памылкі, а потым захоплена выпраўляла іх чырвонай ручкай. У сваім выбары яна не сумнявалася ні хвіліны. Марыя паступіла ў педагагічны каледж і ў 19 гадоў прыйшла працаваць у школу, потым скончыла ўніверсітэт.
Прафесія настаўніка пачатковых класаў — добрая і стваральная, таму што дзецям трэба пастаянна паказваць свет з творчага боку. Але ў педагогіцы Марыя паспела зрабіць усяго адзін выпуск. Жыццё павярнулася інакш: яна звольнілася, перавучылася на эканаміста і ўладкавалася на завод, дзе паспяхова прапрацавала больш за 20 гадоў.
Мэтанакіравана займацца рамяством яна не планавала. Усе змянілі асабістыя абставіны, калі Марыі проста неабходна было на нешта пераключыцца. Выпадкова заўважаны курс па рабоце з дрэвам крута змяніў яе жыццё.
— Я купіла курс анлайн-школы і зрабіла сваю першую дошку, — успамінае дызайнер. — Калі пачала яе абпальваць, мяне гэта вельмі захапіла. Вочы гарэлі! Я спрабавала зноў і зноў, і ў мяне стала атрымлівацца. Тады зразумела, што па-сапраўднаму ўлюбілася ў гэту справу.
Спачатку была простая дошка, потым паднос, шкатулка, скрынка. Пазней Марыя адважылася перарабіць першае крэсла, за ім пайшлі тумбачка, шафа — і творчы працэс ужо было не спыніць. Раней яна не магла дазволіць сабе такую раскошу, як уласнае хобі: пакуль дзеці раслі, увесь час ішоў на іх прафесійны спорт. Дачка сур’ёзна займалася фігурным катаннем, сын — хакеем, і Марыя поўнасцю прысвячала сябе іх трэніроўкам і спаборніцтвам. Але як толькі дзеці падраслі, у майстра з’явіўся час для новай любімай справы.
Жыццё ў сталічнай кватэры хутка стала цесным для маштабнага захаплення.
— У Мінску я спрабавала пілаваць на балконе, але пыл ад дрэва асядаў усюды: папрацуеш крыху, а потым тры дні адмываеш кватэру, — успамінае наша гераіня. — Спрабавала выходзіць на вулічную пляцоўку, абпальвала там загатоўкі, але суседзі глядзелі неадабральна — ад працэсу заставалася вельмі шмат бруду. Менавіта тады і з’явілася выразная думка: для творчасці патрэбна прастора, я хачу жыць у вёсцы.
У Мінску Марыя стварала ў асноўным мініяцюрныя вырабы: навагоднія цацкі, падстаўкі для тэлефонаў, велікодныя яйкі і сырныя дошачкі, якія набіралі папулярнасць. Спачатку яна проста дарыла іх блізкім. Але шчырая ўлюбёнасць у сваю справу патрабавала выхаду на новую аўдыторыю — Марыі захацелася паказаць свае работы свету. Яна стала падаваць заяўкі на буйныя рамесныя выставы, у тым ліку знакаміты «Чароўны млын».
Таргет, SMM і сарафаннае радыё
Калі пачаліся рэгулярныя продажы, майстар зразумела, што гатова да большага. Тут Марыі спатрэбіліся яе дзве вышэйшыя адукацыі і сістэмны падыход да справы. Каб заявіць пра сябе, яна скончыла курсы па таргетаванай рэкламе і SMM. Прыйшло ўсведамленне: ніхто не раскажа пра цудоўныя драўляныя дошкі лепш, чым іх стваральнік. Адначасова з гэтым наспела і іншае важнае рашэнне — канчаткова пакінуць завод. Сумяшчаць графікі станавілася ўсё больш складана: прыязджаючы за горад толькі на выхадныя, Марыя з сумам заўважала, як міма яе праходзіць вясковая прыгажосць, а прырода адцвітае без яе ўдзелу.
Вядзенне блога давалася няпроста, ламаць сябе не хацелася, але вучоба патрабавала выканання строгіх дамашніх заданняў, у тым ліку запісу відэавізітак на камеру. Адно з такіх пераднавагодніх відэа нечакана «выстраліла», набраўшы амаль 30 тыс. праглядаў. Адбыўся цуд: за лічаныя дні ў Марыі раскупілі абсалютна ўсе дошкі, якія назбіраліся ў майстэрні за апошнія два гады, а дырэкт засыпалі новымі заказамі.
У хуткім часе здарыўся яшчэ адзін магутны віток папулярнасці. У сацсетках на акаўнт беларускага майстра падпісалася вядомая тэлевядучая Алена Малышава. Праз год яна асабіста запрасіла Марыю ў Маскву на здымкі з яе аўтарскімі навагоднімі цацкамі. Гэта прыцягнула вялізную хвалю новых падпісчыкаў. Уключылася самае надзейнае сарафаннае радыё: людзі захапляліся работамі, заказвалі іх для сябе і актыўна рэкамендавалі таленавітага майстра сябрам.
— Калі б я калісьці не адважылася выйсці ў сацсеткі, каму я сёння прадавала б свае вырабы? — разважае майстар. Блогі, якія выраслі з простага захаплення, сталі для яе паўнацэннай і вельмі энергаёмістай працай. Некаторы час таму Марыя нават засумнявалася: а раптам яе поспех і 240 тыс. падпісчыкаў — толькі сляпая выпадковасць? Каб праверыць сябе, яна дзеля эксперыменту завяла другі акаўнт. За сем месяцаў ён набраў 120 тыс. чытачоў. Эксперымент даказаў: гэта не шанцаванне, а дакладнае разуменне алгарытмаў і веданне таго, як захапіць аўдыторыю. Актыўна развіваецца і яе старонка ў TikTok. Цяпер рабочы дзень Марыі строга падзелены напалавіну: паўдня яна пілуе загатоўкі ў майстэрні, а другую палавіну — здымае і манціруе ролікі.
Прысаджвайцеся… на аўтарскія вырабы
Новай вяхой стала вучоба ў творчай студыі, дзе Марыя асвоіла напрамак па вырабе прадметаў мэблі. Зрабіўшы сваё першае крэсла і банкетку, яна змайстравала яшчэ адно ўтульнае крэсла, каб паставіць яго каля печкі, піць гарбату і чытаць кнігі. Але пасядзець у ім не атрымалася: сяброўка, якая прыехала ў госці, прыйшла ў захапленне і заказала чатыры такія ж. Марыя экстранна з’ехала яшчэ на два тыдні давучвацца, каб даведацца аб усіх тонкасцях зборкі, і паспяхова выканала першую буйную заяўку.
Следам пайшлі заказы на рэстаўрацыю. Да старой мэблі ў майстра стаўленне асаблівае. Марыя прызнаецца, што перарабляць чужыя старадаўнія рэчы цяжка і доўга, але яна заўсёды бярэцца за работу, калі прадмет мае для заказчыка сямейную каштоўнасць. Так было з бабулінымі і старадаўнімі дзядулінымі крэсламі. У час аднаўлення крэслаў Марыя стварыла сваю анлайн-майстэрню і пакрокава запісала ўвесь працэс на відэа, каб усе жадаючыя маглі самастойна паўтарыць яго дома.
— Мяне вельмі радуе, калі людзі мяняюць сваё жыццё, бяруць і робяць. Калі кожны дзень рабіць хаця б адзін маленькі крок, усё абавязкова атрымаецца, — упэўнена наша гераіня.
Матэрыялы для абіўкі часта знаходзяць майстрыху самі. Прадстаўнікі тэкстыльных фабрык рэгулярна выходзяць на яе са сваімі прапановамі. Аўтар плануе і эксклюзіўны праект: перанос асабістых успамінаў на мэблю і прадметы інтэр’ера.
— У многіх з нас ёсць цёплыя дзіцячыя ўспаміны пра стары бацькоўскі або бабулін дом у вёсцы. Ідэю гэтага дома мы можам перанесці на габелен, якім будзе абцягнута спінка крэсла. Падобны вопыт у мяне ўжо быў з пано і падносамі: заказчыкі прысылалі старыя фатаграфіі, а я аднаўляла іх на вырабах. Толькі ўявіце: у вашым інтэр’еры стаіць крэсла, а на яго спінцы — дом вашага дзяцінства або любімы гадаванец. Тут можна фантазіраваць бясконца, літаральна ажыўляючы і захоўваючы дарагія сэрцу ўспаміны, — усміхаецца Марыя.
Ваўчаняты, паўліны і сфінкс
Гуляючы па сённяшнім дагледжаным участку Марыі Бугук, цяжка паверыць, што адносна нядаўна тут была самая сапраўдная смеццевая звалка — стаялі грамадскія кантэйнеры, і нават пасля іх «звальнення» людзі па прывычцы прадаўжавалі звозіць сюды адходы. Ачыстка тэрыторыі стала для гаспадыні першым сур’ёзным выпрабаваннем: разам з мамай яны больш за два месяцы ўручную вывозілі мяшкі са смеццем.
Але галоўныя цяжкасці чакалі наперадзе. Марыя выбрала тэхналогію каркаснага домабудавання, якая дае магчымасць узвесці жыллё літаральна за месяц. Аднак шлях да мары азмрочылі нядобрасумленныя будаўнікі. Забудоўшчыкі забралі грошы, кінулі аб’ект недаробленым і зніклі. Другі апусціў бы рукі, але Марыя праявіла характар. Праз сацыяльныя сеткі яна знайшла іншых пацярпелых ад гэтай фірмы, разам яны пачалі дабівацца справядлівасці, і ў выніку дом удалося дабудаваць.
— Не магла дазволіць сабе расцягваць будоўлю на 10-15 гадоў, я хачу жыць тут і цяпер, — тлумачыць свой выбар наша гераіня. — Я хацела як мага хутчэй пераехаць у вёску і стаць шчаслівай.
У хуткім часе пасля пераезду стала відавочна, што для майстэрні патрэбна асобнае памяшканне. Спачатку пабудавалі зусім маленькі домік, але ў ім хутка стала не развярнуцца (цяпер там захоўваецца інструмент). Тады Марыя наняла кампанію, якая за некалькі дзён убіла палі і сабрала прасторную майстэрню, як канструктар. На наступны год з двух бакоў да яе прыбудавалі навесы, каб камфортна было працаваць на свежым паветры.
— Я ўсё лета пілую. У цёплы сезон у звычайных гаспадынь ідуць закаткі, а ў мяне — загатоўкі з дрэва, — усміхаецца майстрыха.
Зімовых халадоў вытворчасць таксама не баіцца. У майстэрні ўстаноўлены кандыцыянер, а ў куце стаіць печ. Мінулай зімой, калі маразы даходзілі да 30 градусаў, на абаграванне ішло шмат дроў, але ў памяшканні было цёпла і работа не спынялася ні на дзень.
Паступова загарадны ўчастак ператварыўся ў цудоўны самабытны комплекс. Тут з’явіліся лазня, купель і мноства элементаў ландшафтнага дызайну. Кожная дэталь выдае творчую натуру гаспадыні — усё дагледжана, гарманічна і зроблена з розумам.
Тут таксама створана прасторная вальера для сабак, якіх Марыя ласкава кліча ваўчанятамі. І не проста так: у яе жывуць чэхаславацкія влчакі — унікальная парода, выведзеная шляхам скрыжавання нямецкай аўчаркі і карпацкага воўка. Па суседстве размясціўся незвычайны куратнік, створаны майстрам па старадаўняй тэхналогіі з дахам з драўлянай дранкі. Марыі вельмі хацелася, каб раніцай яе будзіў звонкі крык пеўня. Дарэчы, акрамя курэй, у гэтым казачным птушніку жывуць сапраўдныя паўліны. А ў самім доме паўнапраўным гаспадаром адчувае сябе кот-сфінкс.
— Раней восень здавалася мне сумнай парой, а цяпер я, наадварот, з нецярпеннем чакаю гэтыя дні і зіму. Агародныя клопаты закончацца, выпадзе прыгожы пушысты снег, я буду паліць камін і поўнасцю акунуся ў творчасць, — усміхаецца гаспадыня сядзібы.
Сёння Марыі трэба дарабіць бягучыя заказы, выканання якіх вельмі чакаюць кліенты з розных куткоў планеты. Гэты год выдаўся настолькі насычаным, што майстар засталася без водпуску, таму цяпер яе галоўнае жаданне — завяршыць пачатыя праекты і падарыць сабе заслужаны адпачынак.
Вольга ПРАЛЮК,
фота Яраслава ЗАРЭЦКАГА,
«7 дней».
*Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту
