Сякрэта: захаванне памяці аб ахвярах нацызму — агульная адказнасць народаў Еўропы
Фота з архіва 6 кастрычніка, Мінск . Некаторыя палітыкі ў краінах Еўропы сталі на шлях мілітарызму, і рэальная карціна Другой сусветнай вайны мэтанакіравана сціраецца з калектыўнай памяці як нязручная і непатрэбная ў цяперашняй палітычнай кан’юнктуры. З такой заявай выступіў намеснік міністра замежных спраў Беларусі Ігар Сякрэта, відэазварот якога быў прадэманстраваны ў Вене на круглым стале «Агульнае ў памяці розных культур: міжнароднае асэнсаванне трагедыі Малога Трасцянца», .
«Мы звяртаемся да адной з самых трагічных старонак нашай агульнай гісторыі. Памяць аб нацысцкім лагеры смерці ў Малым Трасцянцы пад Мінскам непасрэдна звязвае лёс розных народаў. Захаванне гэтай памяці — наша агульная адказнасць. Адказнасць, якую на вышэйшым узроўні пацвердзілі кіраўнікі дзяржаў Беларусі, Аўстрыі, Германіі ў 2018 годзе на афіцыйным мерапрыемстве ў Трасцянцы», — нагадаў Ігар Сякрэта.
Намеснік міністра адзначыў, што варта прачытаць толькі некалькі радкоў з матэрыялаў аб гісторыі гэтага страшнага месца — і адмаўляешся верыць, што такое магчыма, а на вачах наварочваюцца слёзы.
«Аб гэтым нам трэба гаварыць сёння, калі некаторыя палітыкі ў еўрапейскіх дзяржавах сталі на шлях мілітарызму і ўсур’ёз разглядаюць магчымасць новага буйнога процістаяння ў Еўропе. На гэтым фоне рэальная карціна Другой сусветнай вайны мэтанакіравана сціраецца з калектыўнай памяці як нязручная і непатрэбная ў цяперашняй палітычнай кан’юнктуры, — падкрэсліў беларускі дыпламат. — Гэта памяць не павінна стаць здабыткам толькі групы асобных экспертаў, грамадства павінна ведаць і памятаць аб тых падзеях і іх ахвярах, каб не паўтараць такіх трагічных памылак у будучыні».
Яго калега, намеснік міністра замежных спраў Расіі Дзмітрый Любінскі, у сваім відэазвароце падкрэсліў, што канцэнтрацыйныя лагеры — адно з найбольш агідных і ганебных злачынстваў гітлераўскага нацысцкага рэжыму. «За гады існавання гэтыя лагеры ператварыліся ў сапраўдныя фабрыкі смерці, прызначаныя для масавых забойстваў вязняў розных нацыянальнасцей, перш за ўсё яўрэяў, цыган, славян. У першую чаргу знішчаліся жанчыны, дзеці, старыя і непрацаздольныя асобы. Жывымі часова пакідалі тых, хто займаўся прыбіраннем трупаў, чысткай пячэй і газавых камер, сартаваннем рэчаў забітых і абслугоўваннем аховы лагераў», — адзначыў Дзмітрый Любінскі.
На Нюрнбергскім працэсе было агучана, што гітлераўцамі ў канцлагерах па ўсёй Еўропе закатавана каля 11 млн чалавек. «Трасцянец — адзін з буйнейшых лагераў смерці эпохі Другой сусветнай вайны і ў цэлым на акупіраванай тэрыторыі СССР», — звярнуў увагу расійскі дыпламат.
Ён падкрэсліў, што, паколькі жывых сведкаў жудаснай трагедыі канцлагераў з кожным годам становіцца ўсё менш, перад гісторыкамі з Расіі, Беларусі, Аўстрыі і іншых краін стаіць задача перадаць памяць маладому пакаленню, каб не дапусціць паўтарэння страшных трагедый. У гэтых жа мэтах, дадаў намеснік міністра, таксама важна прадаўжаць навуковае супрацоўніцтва, сумесныя публікацыі і даследаванні.
«На жаль, не ўсе дзяржавы здолелі выкараніць спадчыну нацысцкага мінулага. Апошнімі гадамі ўсё вастрэй праяўляюцца праблемы гістарычнай агрэсіі, цынічных спроб перапісвання гісторыі, каб дагадзіць палітычным і кан’юнктурным мэтам, — дадаў Дзмітрый Любінскі. — Мы бачым, як у асобных краінах прадаўжае набіраць абароты вайна з помнікамі і мемарыяламі ў гонар змагароў з нацызмам. І ўсё гэта адбываецца пры патуранні, а часам і з падачы афіцыйных улад, іграе на руку тым, хто выступае за чысціню расы, за дыскрымінацыю па расавых і этнічных прыкметах, не гаворачы ўжо аб тым, які прыклад гэта падае моладзі. Захаваць для будучых пакаленняў праўду і памяць аб вялікім подзвігу савецкага салдата і народаў краін антыгітлераўскай кааліцыі — наш свяшчэнны абавязак і дзейсны інструмент у барацьбе з нацызмам, фашызмам і мілітарызмам, а таксама іх сучаснымі праяўленнямі».
У той жа час намеснік кіраўніка МЗС Расіі заявіў аб непрыманні абсалютнай большасцю дзяржаў — членаў ААН спроб аспрэчыць вынікі Другой сусветнай вайны. «Пераважная большасць краін свету гэтак жа, як і Расія, рэагуюць на такія праяўленні з найглыбейшым асуджэннем, пра што сведчыць нязменна шырокая падтрымка расійскіх ініцыятыў. Пры гэтым лічу абуральным, ганебным, што Германія, а следам за ёй і Аўстрыя, нязменна галасуюць супраць», — сказаў дыпламат.
Паводле яго слоў, на пляцоўцы АБСЕ Расія разам з саюзнікамі па СНД і іншымі партнёрамі таксама рэгулярна спыняе спробы сказіць гісторыю Другой сусветнай вайны і зменшыць ролю Савецкага Саюза ў перамозе над нацызмам.
