«Урачы робяць аперацыі ўнутры сасудаў». Кардыёлаг расказала аб перадавых тэхналогіях у рабоце
Навіны сюжэта «Праект «Беларусы ў кадры» на YouTube-канале БЕЛТА» «Адукацыя вельмі спатрэбілася». Дызайнер аб тым, чаму стыль яе адзення звязаны з гісторыяй мастацтваў «У нас жыццё па таймеры». Як мінчане пераехалі ў вёску і вараць эксклюзіўныя сыры Алена Мядзведзева — дзіўная жанчына і прыклад сапраўднага ўрача, які спалучае ў сабе высокі прафесіяналізм, спакой і пазітыўны настрой. Усё сваё жыццё яна прысвяціла выратаванню сэрцаў і развіццю айчыннай кардыялогіі. Свой шлях у РНПЦ «Кардыялогія» Алена Мядзведзева пачала ў 2000 годзе ў якасці ўрача кардыялагічнага аддзялення, а ўжо ў 2011 годзе ёй была прысвоена вышэйшая кваліфікацыйная катэгорыя. Яе мэтанакіраванасць і адданасць справе прывялі да таго, што ў 2021 годзе яна ўзначаліла аддзел кансультацыйнай работы і прафілактычнай кардыялогіі цэнтра. Сёння наша гераіня — доктар медыцынскіх навук і дацэнт, займае адказную пасаду намесніка дырэктара па тэрапеўтычнай дапамозе РНПЦ «Кардыялогія».
Шлях да прызвання
Гэты высакародны шлях пачаўся на роднай зямлі, у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Алена Аляксандраўна расла ў вялікай, моцнай і дружнай сям’і. Яе мама і тата, былы тэхнік для далёкай авіяцыі родам з башкірскай вёскі Дзіяшава, былі цудоўнай парай. Яны ўнеслі неацэнны ўклад у выхаванне сваіх чацвярых дзяцей і заўсёды падтрымлівалі іх імкненні. Бацькам вельмі падабалася думка, што іх дочкі прысвецяць сябе лячэнню людзей. Урачэбнае прызванне адкрылася Алене Аляксандраўне ў свядомым узросце дзякуючы старэйшым сёстрам, якія вучыліся ў Смаленскім медыцынскім інстытуце. Прыязджаючы дадому на выхадныя, яны захоплена расказвалі пра вучобу, а будучы доктар з вялікай цікавасцю разглядала іх медыцынскія кнігі. Менавіта ў тыя моманты прыйшло цвёрдае рашэнне звязаць сваё жыццё з гэтай прафесіяй.
Гады вучобы ва ўніверсітэце сталі для Алены Аляксандраўны няпростым, але важным часам праверкі на трываласць. У 1990-я гады ёй, як і шматлікім людзям таго пакалення, давялося сутыкнуцца з новай рэальнасцю і падзелам Савецкага Саюза на суверэнныя дзяржавы. Пераезд на вучобу ў Смаленск прынёс нямала здзіўленняў: гэта была ўжо іншая краіна з чужымі грашамі. У той перыяд Смаленская медыцынская акадэмія выплачвала стыпендыю выключна выдатнікам. Гэта строгае правіла стала для Алены Аляксандраўны моцным стымулам вучыцца на максімуме сваіх магчымасцей. У яе з’явілася выразная матывацыя — быць лепшай у вучобе і як мага хутчэй пачаць працаваць.
Жаданне дапамагаць людзям і атрымліваць рэальны вопыт прывяло яе да сур’ёзнага кроку. Пасля другога курса Алена Аляксандраўна ўладкавалася ў аддзяленне рэанімацыі Бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі — адной з самых складаных устаноў Смаленска. Два гады яна працавала там санітаркай, а затым, аж да шостага курса, медыцынскай сястрой. Праца ў такім цяжкім месцы пакінула глыбокі след у яе жыцці і сфарміравала моцны характар будучага ўрача: 
— Рэанімацыя — гэта вельмі спецыфічнае і цяжкае аддзяленне. Першы працоўны дзень у якасці санітаркі літаральна перавярнуў мой свет. Менавіта тады я ўбачыла знутры прафесію медыка: вельмі цяжкіх пацыентаў самых розных узростаў, апараты штучнай вентыляцыі лёгкіх. Але гэта не спалохала мяне, а наадварот — прымусіла пераканацца, што я зрабіла правільны выбар. Мне адчайна хацелася дапамагчы гэтым людзям, разабрацца, як устроена медыцына, і зразумець, на што я сама здольна дзеля выратавання чалавека.
Пазней, калі яна стала медсястрой, вялікім гонарам быў давер урачоў. Перад зменай дактары часта гаварылі: «Гэта палата сёння для Алены, тут дзяжурыць наша студэнтка». Атрымаць самую складаную палату было ганарова. Такі давер дарагога каштаваў, паколькі пацыенты патрабавалі бесперапыннай увагі кожную хвіліну дзяжурства. Гэта былі людзі на апаратах ШВЛ, у якіх быў добры шанц на выздараўленне, але іх жыццё залежала ад догляду.
— У той час яшчэ не было сучасных проціпролежневых матрацаў. Трэба было своечасова пераварочваць пацыентаў, праціраць скуру, карміць іх, своечасова рабіць ін’екцыі і праводзіць санацыю. А яшчэ — мякка і цярпліва размаўляць з іх устрывожанымі сваякамі, кіраваць санітаркамі і імгненна клікаць урача, калі стан хворага пагаршаўся. Гэта была каласальная адказнасць, якая шмат чаму мяне навучыла, — адзначае яна.
Студэнцкія гады Алены Аляксандраўны патрабавалі ад яе поўнай самааддачы: першая палова дня была поўнасцю аддадзена вучобе, а другая — цяжкай працы ў бальніцы. Часам даводзілася браць сутачныя дзяжурствы, якія яна старалася падладжваць пад выхадныя дні. Нягледзячы на каласальную стомленасць пасля сутак, будучы доктар ніколі не дазваляла сабе прапускаць заняткі ў акадэміі.
Упартая праца прынесла свой плён. У 1997 годзе Алена Аляксандраўна паспяхова скончыла акадэмію па спецыяльнасці «лячэбная справа» і прыняла цвёрдае рашэнне вярнуцца на радзіму. Да таго часу ў Брэсце ўжо працавала адна з яе старэйшых сясцёр, таму выбар прыпаў на Брэсцкую абласную клінічную бальніцу, дзе малады спецыяліст на працягу года праходзіла стажыроўку ў якасці тэрапеўта.
Адчуваючы ў сабе сілы рухацца далей, Алена Аляксандраўна пераехала ў Мінск і паступіла ў двухгадовую клінічную ардынатуру Беларускага навукова-даследчага інстытута кардыялогіі, а пазней завочна скончыла там жа аспірантуру. На яе вачах фарміравалася сапраўдная гісторыя айчыннай медыцыны. У тыя гады інстытут займаў усяго паўтара паверха ў корпусе 4-й гарадской клінічнай бальніцы. Аднак у 2000-м пачалася маштабная рэканструкцыя, якая дала старт стварэнню вялікіх рэспубліканскіх навукова-практычных цэнтраў. Інстытут плаўна ператварыўся ў сучасны РНПЦ «Кардыялогія», дзе пад эгідай новага цэнтра адкрываліся перадавыя кардыяхірургічныя і кардыялагічныя аддзяленні, а таксама ўласная рэанімацыя. Менавіта тут Алена Аляксандраўна вырашыла застацца працаваць, паколькі зразумела, што кардыялогія — яе сапраўднае прызванне.
— Існуе мноства цікавых напрамкаў, такіх як пульманалогія або эндакрыналогія, і ўрачы гэтых спецыяльнасцей заслугоўваюць вялікай павагі. Аднак для мяне менавіта кардыялогія стала сапраўднай царыцай медыцыны. Самае цудоўнае ў гэтай прафесіі — бачыць рэальны поспех пры лячэнні пацыентаў. А яшчэ — першасная прафілактыка. Калі чалавек яшчэ не хворы, а мы можам своечасова прадухіліць цяжкую хваробу — гэта і ёсць магія кардыялогіі.
Разумныя гаджэты і прафілактыка на рабоце
За апошнія 25 гадоў было пройдзена многае, асабістае станаўленне Алены Аляксандраўны як выдатнага ўрача пераплялося з імклівым узлётам айчыннай кардыялогіі і маштабным развіццём усёй медыцынскай сістэмы Беларусі. Напрыклад, сёння каранараграфія стала прывычнай, руціннай працэдурай, якую робяць па ўсёй краіне, а ўрачы ратуюць пацыентаў з цяжкімі сардэчнымі прыступамі (вострым каранарным сіндромам). Дасягненнямі ўсёй службы — ад Мінска да абласных і раённых бальніц — можна шчыра ганарыцца. 
— Замест вялікіх адкрытых аперацый на першае месца выйшла высокатэхналагічная ашчаджальная хірургія, — расказвае гераіня. — Цяпер урачы робяць аперацыі непасрэдна ўнутры сасудаў — праз маленькі пракол на скуры. Гэта стэнціраванне сасудаў, калі ў звужанае месца ўстаўляюць спецыяльны каркас (стэнт), які расшырае яго і аднаўляе крывацёк. Таксама выконваюцца імплантацыя клапанаў і стэнт-графтаў (праз сасуды можна замяніць пашкоджаны клапан сэрца або ўмацаваць аорту спецыяльнай падтрымліваючай трубкай), «прыпяканні» праблемных зон сэрца (абляцыі) і ўстаноўка любых сучасных «гаджэтаў». Да іх належаць кардыястымулятары і дэфібрылятары — разумныя міні-прыборы пад скурай, якія сочаць за рытмам і не даюць сэрцу спыніцца. Айчынная медыцына ні ў чым не адстае ад сусветных тэндэнцый, і гэта ратуе тысячы жыццяў.
Паводле слоў субяседніцы, у краіне выдатна развіта першасная прафілактыка. Арганізаваны маштабныя выезды ўрачоў непасрэдна на працоўныя месцы.
— Наша вялікая каманда з кардыёлагаў, вучоных, медсясцёр, ардынатараў і іншых абследавала супрацоўнікаў многіх буйных прадпрыемстваў. Перад кожным выездам мы праводзім вялікую падрыхтоўку, вывучаем магчымасці медпунктаў на месцах і складаем спісы тых, каму патрэбна дапамога. На такіх акцыях выяўляем схаваныя праблемы: некага накіроўваем на планавае лячэнне, а некалькіх чалавек з-за крытычнага стану давялося шпіталізаваць непасрэдна з працоўнага месца. Дзіўна: у многіх людзей ёсць медыцынскія страхоўкі, але яны гадамі не даходзяць да ўрача, пакуль мы не прыедзем самі. Гэты карысны вопыт абавязкова прадоўжым, — гаворыць спецыяліст.
Кардыяінструкцыя
Для захавання сэрца здаровым Алена Аляксандраўна настойліва рэкамендуе рэгулярна праходзіць базавы чэк-ап. Усім людзям, асабліва старэйшым за 40 гадоў, гіпертонікам і тым, у каго ў сям’і былі інфаркты або інсульты, неабходна наведаць кардыёлага. Прыходзіць на кансультацыю лепш падрыхтаванымі ўжо, зрабіўшы тры простыя крокі: здаць стандартны біяхімічны аналіз крыві разам з ліпідным спектрам, зрабіць УГД брахіяцэфальных артэрый для праверкі сасудаў шыі, якія жывяць галаўны мозг, і зрабіць банальную электракардыяграму (ЭКГ).
Усе фактары рызыкі даўно вядомы, і ўрачы не перастаюць пра іх паўтараць. Галоўныя ворагі чалавечых сэрцаў — павышаны ціск, высокі халестэрын, лішак солі ў ежы і высокі ўзровень цукру ў крыві. Велізарную шкоду наносіць маларухомы спосаб жыцця. Алена Аляксандраўна заклікае прыслухацца да парад кардыёлагаў:
— Каб пазбегнуць хвароб сэрца, неабходна абавязкова ўставаць на працягу дня, рабіць зарадку, больш хадзіць пяшком і есці свежую агародніну і фрукты. Асобную шкоду наносіць курэнне. Сёння папулярныя вэйпы, і хоць даследаванні іх уплыву яшчэ працягваюцца, ужо відавочны іх велізарны негатыўны эфект на сасуды. Цудаў не бывае: здаровае сэрца — вынік вашых штодзённых правільных звычак.
Пры гэтым урач сцвярджае, што ў кардыялогіі гендарнай роўнасці не існуе, мужчыны схільныя да сардэчна-сасудзістых захворванняў значна больш, чым жанчыны:
— Жаночы арганізм да вызначанага ўзросту абаронены палавымі гармонамі, і толькі пасля 50-55 гадоў рызыкі для абодвух полаў выраўноўваюцца. Сёння інфаркт у мужчыны ў 40-45 гадоў, на жаль, ужо нікога не здзіўляе, хоць гэта вельмі малады ўзрост. У групе асаблівай рызыкі знаходзяцца, напрыклад, вадзіцелі-дальнабойшчыкі. У іх часта супадаюць многія фактары: яны амаль не рухаюцца за рулём, часта кураць, харчуюцца фастфудам на запраўках і недасыпаюць з-за начных рэйсаў. Гэта гатовы сцэнарый для сасудзістай катастрофы.
Аб асабістым і глабальным
Алена Аляксандраўна гаворыць, што ёй бясконца пашанцавала з сям’ёй: у яе цудоўны муж і двое дзяцей. Яны ўжо змірыліся з яе шчыльным графікам і ставяцца да яго з маўклівым разуменнем. Рабочы дзень доктара доўжыцца да позняга вечара, а выхадныя яна часта праводзіць за камп’ютарам, паколькі навуковая работа не павінна спыняцца — трэба пісаць артыкулы і аналізаваць даныя.
Спраўляцца з такімі вялікімі нагрузкамі Алене Аляксандраўне дапамагае не толькі падтрымка блізкіх, але і глыбокая адданасць сваёй справе:
— Я шчыра люблю сваю прафесію. Так, яна неверагодна складаная, але жыццёва неабходна людзям, і я па гэты дзень ні разу не пашкадавала аб сваім выбары. Велізарнае натхненне я атрымліваю і ад выкладання студэнтам шостага курса БДМУ. Калі бачу іх зацікаўленыя вочы, якія шчыра хочуць вучыцца, мне хочацца аддаць ім усе свае веды да кроплі. Яны ўспрымаюць інфармацыю як губка. У такія моманты мяне перапаўняюць радасць і гонар за нашу будучыню. Бачачы такую матываваную моладзь, хочацца жыць і працаваць далей. 
Доктар медыцынскіх навук сцвярджае, што яе галоўная прафесійная мара рэалізуецца кожны дзень:
— Дзяржава ўкладвае велізарныя сродкі ў медыцыну, мы развіваемся вельмі хутка і ідзём па абсалютна правільным шляху. Наша агульная і самая галоўная мэта — зрабіць так, каб у Беларусі захаваць як мага больш жыццяў.
Дарагія, любімыя калегі! Сардэчна віншую вас з Днём медыцынскага работніка! Наша прафесія не проста работа — гэта служэнне, якое патрабуе ад нас каласальных душэўных сіл, штохвіліннай канцэнтрацыі і велізарнага сэрца. Кожны дзень мы нясём на сваіх плячах клопат, трывогі і надзеі нашых пацыентаў. Але, аддаючы сябе іншым, мы абавязкова павінны памятаць аб сабе.
Ад усёй душы жадаю вам самага галоўнага — моцнага здароўя, душэўнага спакою і міру. Няхай у вашых дамах заўсёды пануюць утульнасць, узаемаразуменне і гармонія. Няхай работа прыносіць вам натхненне, гонар за выратаваныя жыцці і шчырую ўдзячнасць пацыентаў, а дома вас заўсёды чакаюць цяпло, усмешкі і адпачынак!
Вольга ПРАЛЮК,
фота аўтара,
«7 дней».
*Праект створаны за кошт сродкаў мэтавага збору на вытворчасць нацыянальнага кантэнту
