Кузня кадраў для прамысловасці: як у Беларусі захоўваюць і развіваюць школу металургаў
Сучасная металургія — гэта не толькі работа з металам, але і спалучэнне інжынерных ведаў, лічбавых тэхналогій і навуковых распрацовак. За кожным прамысловым вырабам стаяць спецыялісты, якія ствараюць і ўдасканальваюць вытворчыя працэсы. У Беларусі падрыхтоўкай такіх кадраў займаецца, у тым ліку, кафедра машын і тэхналогіі ліцейнай вытворчасці механіка-тэхналагічнага факультэта БНТУ. Напярэдадні Дня металурга карэспандэнт даведаўся ў загадчыка кафедры, кандыдата тэхнічных навук, дацэнта Мечыслава Садохі аб тым, як мяняецца падрыхтоўка інжынераў для галіны, чаму прафесія застаецца запатрабаванай і якія задачы стаяць перад металургамі будучыні.
Ад вытворчасці — да падрыхтоўкі новых пакаленняў спецыялістаў
Прафесійная біяграфія Мечыслава Садохі звязана з ліцейнай вытворчасцю больш як чатыры дзесяцігоддзі. Выпускнік кафедры 1986 года пасля заканчэння ВНУ прыйшоў працаваць у ААТ «БЕЛНДІЛІЦ», дзе прайшоў шлях ад інжынера да намесніка дырэктара па навуковай рабоце. З 2002 года займаўся выкладчыцкай дзейнасцю, а з 2020 года стаў штатным выкладчыкам кафедры, якую сёння ўзначальвае.
Вопыт работы ў прамысловасці, паводле яго слоў, дапамагае лепш разумець, якія спецыялісты патрэбны прадпрыемствам. «Мне ўдалося папрацаваць і ў рэальным сектары эканомікі, і ў сістэме адукацыі. Таму я добра разумею, што падрыхтоўка кадраў павінна быць цесна звязана з вытворчасцю», — адзначыў Мечыслаў Садоха.
Галоўная задача сучаснай інжынернай адукацыі — падрыхтаваць спецыяліста, які зможа прымяняць атрыманыя веды на практыцы. «Мы рыхтуем не абстрактных спецыялістаў, а канкрэтна для прамысловасці. Таму актыўна ўзаемадзейнічаем з прадпрыемствамі, улічваем іх патрабаванні і разам фарміруем адукацыйны працэс», — расказаў загадчык кафедры.
Сувязь з прадпрыемствамі — аснова падрыхтоўкі кадраў
Адным з ключавых напрамкаў работы кафедры стала супрацоўніцтва з прамысловымі прадпрыемствамі. Сёння ў яе дзейнічаюць чатыры філіялы на базе арганізацый, звязаных з вытворчасцю. «Прадпрыемствы разумеюць, што без спецыялістаў вытворчасць працаваць не можа. Таму яны зацікаўлены ў падрыхтоўцы кадраў», — лічыць Мечыслаў Садоха.
Студэнты атрымліваюць магчымасць вывучаць рэальныя тэхналагічныя працэсы непасрэдна на вытворчасці, праходзіць практыку пад кіраўніцтвам вопытных спецыялістаў, а прадстаўнікі прадпрыемстваў удзельнічаюць у адукацыйным працэсе. Адным з прыкладаў такога ўзаемадзеяння стаў вучэбны клас на Мінскім трактарным заводзе, створаны спецыяльна для падрыхтоўкі студэнтаў профільнай спецыяльнасці. Студэнты там праходзяць частку заняткаў і практык. Гэта дае ім магчымасць яшчэ ў час вучобы акунацца ў вытворчае асяроддзе.
Такі падыход запатрабаваны і ў работадаўцаў. Паводле слоў загадчыка кафедры, сёння колькасць заявак ад прадпрыемстваў на маладых спецыялістаў значна перавышае магчымасці выпуску. «За апошнія некалькі гадоў заявак на выпускнікоў прыкладна ў два разы больш, чым мы выпускаем. Узнікае канкурэнцыя паміж работадаўцамі за кожнага спецыяліста», — паведаміў Мечыслаў Садоха.
Інжынер новага часу: ад металу да лічбавых тэхналогій
Падрыхтоўка сучаснага металурга значна адрозніваецца ад той, якая была некалькі дзесяцігоддзяў таму. «Калі я вучыўся, камп’ютараў не было. Разлікі выконваліся ўручную, выкарыстоўваліся чарцяжы, лагарыфмічныя лінейкі. Сёння магчымасці зусім іншыя», — успамінае загадчык кафедры.
Сучасныя студэнты атрымліваюць доступ да лічбавых інструментаў, сістэм праектавання і праграм мадэлявання ліцейных працэсаў. «Мы выкарыстоўваем сучасныя тэхналогіі, якія даюць магчымасць мадэляваць працэсы, аналізаваць магчымыя праблемы яшчэ да запуску вытворчасці. Гэта дапамагае знізіць колькасць памылак, скараціць затраты і павысіць якасць прадукцыі», — растлумачыў ён.
Пры гэтым лічбавізацыя не адмяняе фундаментальных ведаў. «Тэхналогіі спрашчаюць многія працэсы, але адначасова патрабуюць ад спецыяліста больш высокага ўзроўню падрыхтоўкі. Трэба разумець не толькі, як карыстацца праграмамі, але і самі вытворчыя працэсы», — адзначыў Мечыслаў Садоха.
Навука — для павышэння якасці вытворчасці
Адным з важных напрамкаў развіцця ліцейнай галіны застаюцца павышэнне якасці прадукцыі і рэсурсазберажэнне. «Ліцейная вытворчасць — складаны шматфактарны працэс. Тут важна ўсё: падрыхтоўка металу, выраб форм, распрацоўка тэхналогіі. Нельга развіваць толькі адзін напрамак — усе элементы павінны ўдасканальвацца разам», — падкрэсліў вучоны.
Сёння на кафедры вядуцца даследаванні, накіраваныя на павышэнне якасці адлівак і ўдасканаленне тэхналагічных працэсаў. «У прыватнасці, працуем над павышэннем якасці адлівак маторнай групы, устараненнем дэфектаў, якія складана выпраўляць. Таксама развіваем напрамкі, звязаныя з мадэляваннем тэхналагічных працэсаў і ўдасканаленнем формаўтварэння», — расказаў эксперт.
Беларуская школа металургаў захоўвае традыцыі
Гісторыя кафедры машын і тэхналогіі ліцейнай вытворчасці БНТУ налічвае дзесяцігоддзі — яна была створана ў 1955 годзе. За гэты час сфарміравалася моцная адукацыйная і навуковая школа. «Сярод нашых выпускнікоў ёсць акадэмікі, дактары навук, спецыялісты, якія працуюць у Беларусі і за мяжой. Каля ста выпускнікоў кафедры абаранілі кандыдацкія дысертацыі», — адзначыў Мечыслаў Садоха.
Узровень падрыхтоўкі спецыялістаў пацвярджаюць і поспехі на прафесійных конкурсах. «Ужо некалькі гадоў нашы студэнты ўдзельнічаюць ва Усерасійскай алімпіядзе студэнтаў-ліцейшчыкаў у Маскве. Там прадстаўлены вядучыя ВНУ, якія рыхтуюць спецыялістаў для галіны. Нашы навучэнцы рэгулярна ўваходзяць у лік лідараў і займаюць прызавыя месцы», — расказаў ён.
Прафесія, запатрабаваная будучыняй
Паводле слоў Мечыслава Садохі, прафесія металурга мяняецца разам з прамысловасцю, але яе значэнне застаецца нязменным. «Пакуль існуе машынабудаванне, ліцейная вытворчасць будзе запатрабавана. Гэта адна з асноў прамысловасці», — падкрэсліў ён.
Сёння маладых спецыялістаў прываблівае тое, што прафесія спалучае традыцыйныя інжынерныя веды і сучасныя тэхналогіі. «Многія прыходзяць свядома, разумеючы, што гэты напрамак развіваецца. З’яўляюцца лічбавізацыя, адытыўныя тэхналогіі, новыя метады праектавання», — сказаў загадчык кафедры.
Галоўную параду студэнтам, якія выбіраюць прафесію металурга, Мечыслаў Садоха фармулюе так: поспех залежыць ад стаўлення да справы. «Не прафесія вызначае жыццё чалавека, а яго настрой і стаўленне да работы. Калі чалавек гатовы развівацца і працаваць, ён зможа дабіцца выніку. Прафесія ліцейшчыка дае магчымасць працаваць, зарабляць і будаваць будучыню», — рэзюмаваў ён.
Захаванне моцнай школы металургаў, цесная сувязь адукацыі і вытворчасці, а таксама ўкараненне сучасных тэхналогій даюць магчымасць Беларусі рыхтаваць спецыялістаў, здольных адказваць на выклікі прамысловасці будучыні.
