Нобелеўскую прэмію па фізіцы прысудзілі за вывучэнне нейтрына
Фрэнсіс Хальцэн. Фота nobelprize.org 6 кастрычніка, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Нобелеўскую прэмію 2026 года па фізіцы атрымаў Фрэнсіс Хальцэн «за рашаючы ўклад у работу нейтрыннай абсерваторыі IceCube і адкрыццё высокаэнергетычных нейтрына астрафізічнага паходжання». Аб гэтым паведамляецца на афіцыйным сайце прэміі.
Нейтрына — элементарная і практычна няўлоўная часціца. Фізікі часта называюць яе «прывідам Сусвету». Ідэя Хальцэна заключалася ў тым, каб выкарыстаць леднікі Паўднёвага полюса для ўлоўлівання гэтых загадкавых часціц.
Хальцэн з’яўляецца адным са стваральнікаў, а таксама кіраўніком нейтрыннай абсерваторыі IceCube, размешчанай на тэрыторыі антарктычнай станцыі Амундсен-Скот. Яе ключавая задача — пошук нейтрына высокіх энергій, якія прылятаюць з далёкага космасу.
Адным з галоўных вынікаў работы IceCube стала выяўленне высокаэнергетычных нейтрына астрафізічнага паходжання ў 2013 годзе. У далейшым абсерваторыя атрымала даныя аб нейтрынным выпраменьванні актыўных галактык і зарэгістравала нейтрына, якія звязаны з аб’ектамі Млечнага Шляху.
У 2025 годзе Нобелеўскую прэмію па фізіцы атрымалі амерыканскія вучоныя Джон Кларк, Мішэль Дэварэ і Джон Марцініс за дасягненні ў галіне квантавай механікі.
Усяго з 1901 па 2025 год Нобелеўская прэмія па фізіцы была прысуджана 119 разоў. Самым маладым лаўрэатам у гэтай галіне стаў аўстраліец Уільям Лорэнс Брэг, які атрымаў узнагароду ў 1915 годзе ва ўзросце 25 гадоў. Самаму ўзроставаму лаўрэату — амерыканскаму фізіку Артуру Эшкіну — на момант узнагароджвання ў 2018 годзе было 96 гадоў. Двойчы Нобелеўскай прэміяй па фізіцы быў удастоены амерыканец Джон Бардзін.
7 кастрычніка стане вядомы лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі, 8 кастрычніка — па літаратуры. 9 кастрычніка будзе названы лаўрэат прэміі свету, а 12 кастрычніка стане вядомы ўладальнік прэміі па эканоміцы памяці Альфрэда Нобеля, заснаванай Дзяржаўным банкам Швецыі ў 1968 годзе. Уручэнне ўзнагароды традыцыйна адбудзецца ў дзень смерці Нобеля, 10 снежня.-0-
