Зваротаў грамадзян у Канстытуцыйны Суд становіцца больш кожны год
Фота з архіва 20 верасня, Мінск . Штогод павялічваецца колькасць зваротаў грамадзян у Канстытуцыйны Суд. Аб гэтым расказаў старшыня Канстытуцыйнага Суда Сяргей Сівец у эфіры тэлеканала «СТБ», .
Канстытуцыйная скарга даволі новая ў прававой сістэме Беларусі. «З’явілася яна ў сувязі з абнаўленнем Асноўнага закона. Пачала сваю практычную рэалізацыю з 1 кастрычніка 2023 года. За тры гады ў Канстытуцыйны Суд паступіла 265 канстытуцыйных скаргаў. Прычым мы адзначаем штогадовае павелічэнне колькасці зваротаў грамадзян непасрэдна ў Канстытуцыйны Суд. Наогул вельмі інавацыйны, прагрэсіўны прававы інстытут, які дае магчымасць грамадзянам звяртацца непасрэдна ў Канстытуцыйны Суд па пытанні, звязаным з неабходнасцю праверкі закона, які быў прыменены ў той ці іншай судовай справе з удзелам канкрэтнага грамадзяніна і які, на думку грамадзяніна, валодае пэўнай дэфектнасцю — у частцы наяўнасці канстытуцыйных калізій, прабелаў, прававой нявызначанасці, якая так ці інакш магла паўплываць на законнасць вынясення судовага вердыкту судамі агульнай юрысдыкцыі», — расказаў Сяргей Сівец.
Ён дадаў, што ўжо вынесена даволі вялікая колькасць рашэнняў. «Два з гэтых рашэнняў датычыліся прызнання шэрага палажэнняў закона аб прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў паўналетніх неадпаведнымі палажэнням Канстытуцыі, а таксама асобных палажэнняў Падатковага кодэкса. Адпаведна ўпаўнаважаныя дзяржаўныя суб’екты, рэгулятары пачалі шэраг дзеянняў, звязаных з карэкціроўкай гэтых заканадаўчых прававых актаў», — растлумачыў старшыня КС.
У большасці выпадкаў канстытуцыйныя скаргі разглядаюцца грамадзянамі як яшчэ адзін спосаб абскардзіць ужо на ўзроўні канстытуцыйнага судаводства судовыя вердыкты, якія былі вынесены судамі агульнай юрысдыкцыі па індывідуальна-прававых спрэчках. «У сувязі з гэтым не заўсёды Канстытуцыйны Суд узбуджае вядзенне па паступіўшай канстытуцыйнай скарзе, таму што не знаходзіць прыкмет парушэння канстытуцыйных правоў і свабод. Тым не менш нават калі выносіцца пастанова аб адмове ва ўзбуджэнні вядзення па канстытуцыйнай скарзе, ужо былі прэцэдэнты, калі суддзя Канстытуцыйнага Суда, не ўбачыўшы прыкмет парушэння канстытуцыйных правоў прымяняльна да названай прававой сітуацыі, у той жа час аналізуючы і прагназуючы наступствы прымянення дадзенай нарматыўна-прававой нормы, дадзенага закона ў часе, у сярэдне-доўгатэрміновай перспектыве, прымяраючы яе да іншых прававых сітуацый, таксама маючых дачыненне да дадзенага закона або палажэння закона, магла прыйсці да высновы аб тым, што ў будучым можа ўзнікнуць такая сітуацыя, якая прывядзе да парушэння канстытуцыйных правоў і свабод грамадзян. У сувязі з гэтым звярнуліся да рэгулятара з просьбай звярнуць больш пільную ўвагу пры бягучай карэкціроўцы дзеючага заканадаўства менавіта на гэта палажэнне закона або на закон у цэлым. Гэта так званая разнавіднасць папярэдняга канстытуцыйнага кантролю — прэвентыўны канстытуцыйны кантроль, інакш кажучы папярэджанне ўзнікнення неспрыяльных прававых наступстваў пры фарміраванні правапрымяняльнай практыкі і дзеянні канкрэтнага заканадаўчага акта», — растлумачыў Сяргей Сівец.
Ён таксама адказаў на пытанне, ці маюць права дэлегаты УНС прапаноўваць на праверку законы на адпаведнасць Канстытуцыі. «Я лічу, што ў бліжэйшай перспектыве, магчыма, такія звароты і з’явяцца, таму што сам алгарытм фарміравання Усебеларускага народнага сходу прадугледжвае ўключэнне практычна ўсіх сацыяльных слаёў і груп насельніцтва, пачынаючы ад прадстаўнікоў усіх трох галін улады, прадстаўнікоў мясцовых органаў самакіравання, уключаючы таксама і суб’ектаў грамадзянскай супольнасці. Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу павінны пастаянна трымаць руку на пульсе, дакладна вызначаць сацыяльны запыт, у тым ліку ў частцы магчымага звароту ў Канстытуцыйны Суд з прапановай разгледзець той ці іншы праект нарматыўнага прававога акта на прадмет адпаведнасці яго Канстытуцыі, калі ёсць прыкметы таго, што ён нейкім чынам абмяжоўвае або парушае канстытуцыйныя правы і свабоды грамадзян», — адзначыў Сяргей Сівец.
