Рэгуляванне электроннага гандлю, агульны рынак лякарстваў, сумесныя праекты. Што новага рыхтуюць краіны ЕАЭС
30 снежня, Мінск . Вынікі старшынства Беларусі ў ЕАЭС у прамысловасці, сельскай гаспадарцы, ахове здароўя, электронным гандлі, лічбавізацыі і іншых сферах падвяла намеснік міністра эканомікі Алеся Абраменка ў час круглага стала ў прэс-цэнтры .
Беларусь у 2025 годзе старшынствавала ў органах Еўразійскага эканамічнага саюза, цяпер надышоў час падвесці вынікі гэтай работы. Так, паміж краінамі ЕАЭС развівалася супрацоўніцтва ў прамысловасці. «Прыняты новы механізм фінансавання сумесных інтэграцыйных праектаў, ён даў свае вынікі. Калі ў 2024 годзе было ўсяго толькі два такія праекты, то ў гэтым годзе ўжо разглядаецца 14. За бягучы год было ўзгоднена пяць такіх праектаў, астатнія знаходзяцца ў стадыі ўзгаднення», — расказала Алеся Абраменка.
Цяпер на тэрыторыі ЕАЭС створаны і функцыянуюць 17 еўразійскіх тэхналагічных платформ. У гэтым годзе створана новая тэхналагічная платформа «Робататэхніка». Сярод яе задач — садзейнічанне ў стварэнні сумесных прамысловых робатаў і робататэхнічных сістэм, аўтаматызаваных сістэм інтэлектуальнага кіравання робатамі, садзейнічанне ў стварэнні сумесных цэнтраў і вытворчасцей прамысловай робататэхнікі. «Такія платформы ствараюцца для падтрымкі інавацыйных праектаў. Па сутнасці, гэта калабарацыя паміж навукова-даследчымі інстытутамі, ВНУ і прамысловай вытворчасцю», — адзначыла намеснік міністра.
Праводзілася мэтанакіраваная работа для павышэння харчовай бяспекі саюза, развіцця селекцыі і насенняводства, павышэння генетычнага патэнцыялу племянных сельскагаспадарчых жывёл. Беларусь выканала ўсе абавязацельствы па ўвядзенні ў дзеянне адзінага рэестра сартоў сельскагаспадарчых раслін ЕАЭС. Сфарміраваны адзіны рэестр вытворцаў насення сельскагаспадарчых раслін. Уведзены ў дзеянне агульны працэс «Фарміраванне, вядзенне і выкарыстанне базы даных аб племянных жывёлах і селекцыйных дасягненнях у галіне племянной жывёлагадоўлі». «З харчовай бяспекай у саюзе ўсё ідзе нядрэнна, разам з тым мы разумеем, што ў сферы селекцыі і племянной жывёлагадоўлі ёсць праблемы. Таму створаны адзіны рэестр вытворцаў насення сельгасраслін і база даных аб племянных жывёлах», — растлумачыла Алеся Абраменка.
Прымаліся меры па стварэнні ўмоў для бесперашкоднага доступу беларускіх вытворцаў на рынак дзяржзакупак ЕАЭС. Беларускім бокам у бягучым годзе ініцыявана ўнясенне каля 60 пазіцый у правілы вызначэння краіны паходжання асобных відаў тавараў для мэт дзяржаўных (муніцыпальных) закупак (рашэнне Савета Еўразійскай эканамічнай камісіі ад 23 лістапада 2020 года нумар 105). Сярод іх медыцынскія вырабы, фармацэўтычная прадукцыя і шэраг іншых. Гэта значыць, што створаны ўмовы для бесперашкоднага доступу айчынных вытворцаў на рынак дзяржзакупак ЕАЭС. Гэта пашырае магчымасці для беларускіх вытворцаў удзельнічаць у дзяржзакупках на тэрыторыі краін ЕАЭС. «У цэлым, у еўразійскім рэестры прамысловых тавараў — 73 працэнты беларускіх. Гэтыя лічбы сведчаць як аб зацікаўленасці айчынных суб’ектаў гаспадарання ва ўдзеле ў дзяржзакупках на тэрыторыі дзяржаў — членаў ЕАЭС, так і аб маштабах развіцця вытворчасці ў краіне», — звярнула ўвагу намеснік міністра.
У галіне лічбавай трансфармацыі пытанне разнахуткаснага развіцця дзяржаў-членаў і, як вынік, важнасці забеспячэння бесперашкоднага галіновага і гандлёвага супрацоўніцтва, устаранення лічбавых бар’ераў у 2025 годзе ўзнята на ўсіх узроўнях еўразійскага ўзаемадзеяння. Распрацаваны праект пагаднення аб электронным гандлі таварамі ў Еўразійскім эканамічным саюзе, якім прадугледжваецца ўстанаўленне правіл ажыццяўлення электроннага гандлю на рынку саюза. «Работа была сур’ёзная і складаная. Праект прадугледжвае рэгуляванне адносін паміж вытворцамі і спажыўцамі, змяшчае меры, якія датычацца абароны правоў спажыўцоў. Бакі дамовіліся, што прыкладна да 1 красавіка паведамяць, як прайшлі ўнутрыдзяржаўныя працэдуры і наколькі мы гатовы да гэтага рэгулявання», — абазначыла Алеся Абраменка.
Беларускім бокам унесены ў ЕЭК ініцыятыўныя прапановы па 15 найбольш актуальных інвестыцыйных праектах у сферы турызму. Прынята рэкамендацыя Калегіі ЕЭК «Аб стандартах якасці прадастаўлення турыстычных паслуг». Зацверджана канцэпцыя развіцця турызму ў рамках Еўразійскага эканамічнага саюза. Завяршаюцца мерапрыемствы па стварэнні адзінай інфармацыйнай сеткі (рэсурсу) аб турыстычных маршрутах і турыстычных аб’ектах.
У сферы аховы здароўя адобраны канцэпцыі развіцця агульнага рынку лекавых сродкаў і агульнага рынку медыцынскіх вырабаў у рамках Еўразійскага эканамічнага саюза. «У нас былі планы сфарміраваць гэтыя рынкі, але мы іх крыху адсоўваем з улікам нацыянальнай бяспекі і міжнароднага парадку дня, каб у нас была дасягнута забяспечанасць медвырабамі і фармпрэпаратамі. Гэтыя канцэпцыі даюць магчымасць зразумець у стратэгічным плане, як мы будзем выбудоўваць агульныя рынкі», — растлумачыла намеснік міністра.
Праводзілася работа ў рамках фарміравання адзінай транспартнай прасторы. Адным з найбольш значных вынікаў стала зняцце забароны на палёты самалётаў Boeing ААТ «Авіякампанія «Белавія» ў аэрапорты Казахстана. Работа па гэтым пытанні вялася як у двухбаковым фармаце, так і ў рамках ЕАЭС.
У фінансавай сферы заканчваецца ратыфікацыя бакамі пагаднення аб трансгранічным допуску да размяшчэння і абарачэння каштоўных папер на арганізаваных таргах у дзяржавах — членах ЕАЭС, якое было падпісана 31 студзеня 2025 года. Рэалізацыя гэтага пагаднення будзе садзейнічаць павелічэнню аб’ёмаў біржавога гандлю каштоўнымі паперамі, развіццю фінансавых рынкаў дзяржаў — членаў ЕАЭС. У высокай ступені гатоўнасці знаходзіцца праект пагаднення аб допуску брокераў і дылераў адной дзяржавы — члена ЕАЭС да ўдзелу ў арганізаваных таргах біржаў (арганізатараў гандлю) іншых дзяржаў-членаў. Зацверджана праграма развіцця біржавых таргоў на агульным біржавым (арганізаваным) рынку тавараў у рамках Еўразійскага эканамічнага саюза.
Сумесныя намаганні таксама былі накіраваны на выраўноўванне ўмоў ажыццяўлення гаспадарчай дзейнасці, стварэнне агульнага і празрыстага канкурэнтнага асяроддзя на ўнутранай прасторы саюза. Па ініцыятыве беларускага боку ЕЭК вядзе работу па аптымізацыі і скарачэнні тэрмінаў у рамках антыманапольных разбораў на трансгранічных рынках, удасканаленні практыкі спынення парушэнняў, звязаных са злоўжываннем дамінуючым становішчам.
