Памятаеце, як Лукашэнка дэгуставаў рапсавы алей? Раскрываем сакрэты яго вытворчасці
Аляксандр Лукашэнка наведаў Смалявіцкі раён, дзе пракантраляваў ход уборачнай кампаніі, жнівень 2025 года Навіны сюжэта «»Па факце: рашэнні Першага». Праект » Як Лукашэнку частавалі малаком будучага. Пабывалі на ферме, дзе выводзяць беларускіх чырвоных кароў «І дзяцінства, і юнацтва, і маладосць — усё тут». Перад якім знакамітым брэндам не змог устаяць Лукашэнка? Рапсавы алей паступова заваёўвае месца на беларускіх кухнях: яго выкарыстоўваюць для салатаў, марынадаў і смажання. Вытворцы пашыраюць лінейку — напрыклад, дабаўляючы духмяныя травы. Адкуль у яго такая папулярнасць? Памятаеце, як у жніўні мінулага года Аляксандр Лукашэнка ў час рабочай паездкі ў Смалявіцкі раён адразу з бутэлькі прадэгуставаў рапсавы алей з водарам праванскіх траў? Гэты фрагмент тут жа разышоўся ў сацыяльных сетках. Лепшай рэкламы цяжка прыдумаць. Мінскі маргарынавы завод, вытворца гэтага алею, падхапіў эстафету ў кіраўніка дзяржавы і арганізаваў флэш-моб з дэгустацыяй сярод сваіх супрацоўнікаў. Ролік набраў амаль 1,5 млн праглядаў. Як робяць той самы рапсавы алей, расказваем у новым выпуску YouTube-праекта «Па факце: спецыяльны рэпартаж».
Як вырабляюць рапсавы алей
На Мінскі маргарынавы завод рапсавы алей паступае нерафінаваны, гэта значыць неачышчаны. Яго адразу ж адпраўляюць у лабараторыю.
«У нас арганізаваны кантроль кожнай партыі нерафінаванага расліннага алею, які паступае з іншых прадпрыемстваў-перапрацоўшчыкаў. І непасрэдна на прадпрыемстве праводзіцца адбор проб з кожнага транспартнага сродку, арганалептычныя і фізіка-хімічныя выпрабаванні і перыядычна — кантроль паказчыкаў бяспекі», — растлумачыла начальнік вытворчай лабараторыі і АТК Таццяна Купрыянец.
Далей алей праходзіць некалькі стадый ачысткі або рафінацыі. У час гэтага працэсу выдаляюцца спадарожныя прымесі і алей набывае прыгожы залацісты колер. 
«На апошняй стадыі дэзадарацыі пад уздзеяннем вакууму і высокіх тэмператур алей абязлічваецца, гэта значыць з яго выдаляецца смак і пах», — расказаў начальнік вытворчасці Мінскага маргарынавага завода Аляксандр Палякоў.
Якасць рапсавага алею правяраюць у лабараторыі на працягу ўсяго працэсу вытворчасці. Важныя арганалептычныя, фізіка-хімічныя і паказчыкі бяспекі. 
«Арганалептычныя — гэта знешні выгляд, колер, пах, смак. Фізіка-хімічныя — гэта паказчыкі акісляльнага псавання, кіслотны лік, перакісны лік. Для дзіцячага харчавання дадаткова фарміруецца анізідынавы лік, які характарызуе прадукты другаснага акіслення алею. Паказчыкі бяспекі — гэта адсутнасць таксінаў, пестыцыдаў, гліцыдылавых эфіраў», — растлумачыла Таццяна Купрыянец. 
Дзе можна выкарыстоўваць рапсавы алей
Доўгі час галоўнай прэтэнзіяй да рапсавага алею быў пах. У савецкі час людзі ў асноўным ужывалі сланечнікавы алей, уся вытворчасць была наладжана пад асаблівасці гэтага прадукту. Правільны падыход да рапсавага алею яшчэ толькі трэба было знайсці.
«Для перапрацоўкі рапсавага алею патрэбна крыху іншая тэхналогія. Нам удалося ўкараніць яе на прадпрыемстве з выкарыстаннем зусім іншага абсталявання і тэхналагічных рэжымаў», — дадаў Аляксандр Палякоў. 
З моманту паступлення цыстэрны з алеем на завод да разліву ў бутэлькі праходзіць крыху менш як суткі, і працэс гэты бесперапынны. На прадпрыемстве штодзённа перапрацоўваюць 120 т рапсавага алею. З іх 40 т разліваюць у бутэлькі, а астатняе выкарыстоўваюць для вытворчасці маянэзу, соусаў, маргарыну.
«Гэта новы прадукт. Ён ужо на рынку, але мы спрабуем павялічыць яго прадстаўленасць і паказаць людзям яго добрыя якасці. Рапсавы алей падыходзіць для запраўкі салатаў, марынадаў, для запякання мяса, рыбы і нават бульбы. І вытворчасць вылічаецца не кілаграмамі, а дзясяткамі тон», — расказаў дырэктар Мінскага маргарынавага завода Андрэй Ганчароў.
У чым карысць рапсавага алею
Рапсавы алей — незаменны інгрэдыент здаровага харчавання. Ён багаты на мона- і поліненасычаныя тлушчы, якія дапамагаюць знізіць узровень дрэннага халестэрыну ў крыві. Дзякуючы колькасці ў саставе вітамінаў Е і K гэты алей падтрымлівае імунітэт і здароўе касцей. Ён мае аптымальныя суадносіны кіслот амега-3 і амега-6. 
«У алеі змяшчаецца незаменная альфа-ліналенавая кіслата, якая ў арганізме не выпрацоўваецца, і пастаянна патрабуецца яе папаўненне з прадуктамі харчавання. Дастаткова ўжываць адну сталовую лыжку алею для папаўнення гэтага мікраэлемента», — адзначыла начальнік вытворчай лабараторыі і АТК Таццяна Купрыянец. 
Паводле слоў начальніка вытворчасці, рапсавы алей больш устойлівы да тэрмічнага ўздзеяння, таму лепш на ім смажыць, чым на сланечнікавым. «Ужываюць рапсавы алей ва ўсім свеце: Еўропа, Канада, Ізраіль, Аўстралія, дзе карыстаюцца толькі рапсавым алеем», — дадаў Аляксандр Палякоў.
Якія краіны купляюць беларускі рапсавы алей
Рапсавы алей — сапраўды папулярны ў свеце прадукт. І Беларусь з кожным годам павялічвае аб’ёмы яго вытворчасці. Краіна ўваходзіць у топ-10 сусветных экспарцёраў рапсавага алею.
«Мы рэалізуем значную частку на ўнутраным рынку і пашыраем знешнія контуры нашага гандлю. Мы ўжо зайшлі ў Азію, у тым ліку ў Кітай, на Блізкі Усход. У афрыканскія краіны і, зразумела, у краіны СНД. У цэлым экспарт мае дадатную дынаміку продажаў», — падзяліўся геаграфіяй экспарту дырэктар прадпрыемства. 
Рапс — галоўная алейная культура ў Беларусі. З 2015 па 2024 год вытворчасць алейнага семя рапсу ў краіне павялічылася больш як у 2,5 раза. Вырасла і ўраджайнасць.
«Мы працуем на беларускай сыравіне — дзякуй нашым аграрыям, якія якасна вырошчваюць рапс. З яго робім добрыя прадукты ў выглядзе рапсавага алею, у тым ліку з праванскімі травамі. Гэта чыста наш беларускі прадукт, і спадзяёмся, што ён будзе мець яшчэ большую значнасць і продажы будуць павялічвацца», — сказаў Андрэй Ганчароў.
Навошта ў рапсавы алей дабаўляюць праванскія травы
А чаму на Мінскім маргарынавым заводзе вырашылі вырабляць рапсавы алей менавіта з водарам праванскіх траў? Як растлумачыла начальнік аддзела маркетынгу Настасся Пякарская, праванскія травы ўваходзіць у топ-10 самых вядомых прыпраў на прасторы СНД. Беларусь тут не выключэнне.
«Таму мы вырашылі выпусціць алей з водарам праванскіх траў, каб здзівіць нашых спажыўцоў. Мы першыя і адзіныя на гэты момант пайшлі ў катэгорыю духмянага алею», — адзначыла Настасся Пякарская. 
Цяпер такі прадукт можна купіць і «ў шкле», а гэта ўжо экалагічны трэнд. Шкло зацямнёнае, і, адпаведна, прадукт даўжэй захоўваецца.
Каб папулярызаваць алей, прадпрыемства актыўна працуе з канцэрнам «Белдзяржхарчпрам» і ўдзельнічае ў рэспубліканскім прома-праекце «Калегі па Амезе».
«Мы размяшчаем па ўсёй Беларусі білборды, дзе рапсавы алей стаіць побач з авакада, арэшкамі кеш’ю, сёмгай — дарагімі прадуктамі, да якіх рапсавы алей прыраўноўваецца па колькасці ў саставе амега-3, каб наш спажывец яшчэ раз звярнуў увагу на «беларускае золата». У гандлёвых сетках мы таксама выдзяляем паліцы з рапсавым алеем», — расказала начальнік аддзела маркетынгу. 
Дарэчы, рэспубліканскі прома-праект «Калегі па Амезе» прадоўжыцца да 30 красавіка. У многіх магазінах можна прадэгуставаць рапсавы алей беларускіх вытворцаў. У тым ліку і з праванскімі травамі ад Мінскага маргарынавага завода.
