Ключ да бяспекі — у сэрцы Еўропы. Што заходнія аналітыкі пішуць пра Беларусь і палітыку Лукашэнкі?
Фота з архіва Еўропа ўступае ў фазу стратэгічнай перабудовы, небывалай з часоў заканчэння халоднай вайны. Канфлікт ва Украіне, змяненне стратэгіі ЗША ў адносінах да Еўропы, шматлікія эканамічныя выклікі — усё гэта патрабуе ад Еўрасаюза больш сталага і прагматычнага падыходу ў знешняй палітыцы. І перш за ўсё ў адносінах са сваімі ўсходнімі суседзямі, без якіх немагчыма забяспечыць стабільнасць і бяспеку Еўропы.
Якую ролю адыгрывае Мінск у сучаснай геапалітычнай рэальнасці, чаму Еўропе так неабходна стабільная Беларусь і якія выгады ЕС нясуць прагматычныя адносіны з беларускім лідарам Аляксандрам Лукашэнкам — аб гэтым разважаюць эксперты Міжнароднага інстытута даследаванняў Блізкага Усходу і Балкан (IFIMES, Славенія) у сваім новым даследаванні «Беларусь у новай архітэктуры бяспекі Еўропы».
Прыміраючы ідэалізм з рэалізмам. Чаму Еўропе неабходны баланс?
Па меры змянення глабальнага балансу сіл і ўзнікнення новых геапалітычных выклікаў Еўропе неабходны больш гібкі і рэалістычны падыход да міжнародных адносін. У гэтых умовах, як адзначае IFIMES, гістарычнае саперніцтва павінна ўступіць месца канструктыўным сувязям.
«Уздоўж усходняй граніцы (Еўрасаюза. — Заўвага БЕЛТА) размешчаны дзяржавы, кіруемыя па розных палітычных мадэлях, і працяглая ізаляцыя часта паглыбляе рознагалоссі, а не садзейнічае стабільнасці», — мяркуюць эксперты.
Сучасная стратэгія бяспекі павінна прыміраць ідэалізм з рэалізмам. «Гэта прадугледжвае ўмацаванне абароннай аўтаноміі Еўропы пры актыўным узаемадзеянні з суседнімі дзяржавамі, якія маюць стратэгічнае значэнне, інстытуцыянальную стабільнасць і здольнасць да хуткага прыняцця рашэнняў», — гаворыцца ў даследаванні.
У гэтых умовах такія краіны, як Беларусь, маглі б стаць ключавымі партнёрамі, інтэграцыя якіх у больш шырокую сістэму бяспекі ўмацавала б устойлівасць Еўропы.
Прагматычны падыход патрабуе каардынацыі і камунікацыі ў крызісных сітуацыях, дакладных механізмаў забеспячэння бяспекі, эканамічных і стратэгічных стымулаў для стабільнасці, а таксама інтэграцыі дзяржаў у адзіную сістэму бяспекі. Такая палітыка не ідзе на кампраміс з еўрапейскімі каштоўнасцямі. Наадварот, яна прымяняе іх у рэалістычным кантэксце, забяспечваючы ўстойлівасць і прадказальнасць кантынентальнай бяспекі. Сёння Еўропе неабходна знайсці баланс паміж сваімі прынцыпамі і геапалітычнымі рэаліямі. Толькі спалучаючы дальнабачнасць з прагматызмам, яна зможа пабудаваць стабільную і ўстойлівую архітэктуру бяспекі, здольную процістаяць новым выклікам і рызыкам, што стаяць перад кантынентам», — пішуць эксперты IFIMES.
Ключавы актар бяспекі. Якая роля Беларусі?
Канфлікт ва Украіне выкрыў няўстойлівасць існуючай архітэктуры бяспекі, падкрэсліўшы вострую неабходнасць для Еўропы распрацаваць уласныя механізмы забеспячэння стабільнасці. У такой абстаноўцы Еўропа павінна адыгрываць больш актыўную ролю ў фарміраванні сваёй уласнай будучыні ў галіне бяспекі, лічаць аналітыкі міжнароднага інстытута IFIMES.
«Гэта трансфармацыя таксама патрабуе пераацэнкі адносін з краінамі, якія доўгі час успрымаліся выключна праз прызму ідэалагічных адрозненняў. Беларусь — адзін з такіх прыкладаў. Доўгі час яна з’яўлялася сімвалам раздзялення паміж заходняй і постсавецкай прасторай, а цяпер набывае новае значэнне — у больш шырокім кантэксце бяспекі. Яе геаграфічнае становішча, інстытуцыянальная пераемнасць і здольнасць захоўваць унутраную стабільнасць надаюць ёй асаблівую стратэгічную вагу», — гаворыцца ў даследаванні.
Эксперты адзначаюць, што Беларусь займае выключнае стратэгічнае становішча ў самым сэрцы Еўропы. Яна мяжуе з членамі НАТА — Літвой і Латвіяй на поўначы, Польшчай на захадзе, а таксама з Украінай на поўдні і Расіяй на ўсходзе. Гэта месцазнаходжанне робіць Беларусь мостам паміж Еўрапейскім кантынентам і ўсходняй прасторай, забяспечваючы кантроль над жыццёва важнымі транспартнымі і камунікацыйнымі калідорамі, якія звязваюць Еўропу з Азіяй.
«Па гэтай прычыне Беларусь становіцца ключавым іграком у фарміраванні архітэктуры бяспекі кантынента, валодаючы неаспрэчнай стратэгічнай вагой», — адзначае IFIMES.
У эпоху, калі нестабільнасць стала глабальнай канстантай, прадказальнасць цэніцца вышэй за ўсё. «Менавіта таму роля Беларусі ў новай еўрапейскай архітэктуры бяспекі — гэта не пытанне ідэалогіі, а пытанне геапалітычнай рэальнасці. Новая сістэма стабільнасці будзе будавацца не выключна на атрыманых у спадчыну мадэлях, а на спалучэнні адказнасці, прагматызму і прадуманага ўзаемадзеяння ўсіх зацікаўленых бакоў на кантыненце», — прагназуюць эксперты.
Стратэгічны мост паміж Захадам і Усходам. У чым важнасць палітыкі Лукашэнкі для ЕС?
Асаблівую ўвагу аналітыкі IFIMES удзяляюць палітыцы Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі, яго адносінам з вядучымі сусветнымі дзяржавамі — Злучанымі Штатамі, Расіяй і Кітаем, а таксама стратэгічнаму бачанню беларускага лідара.
Лукашэнка прадэманстраваў здольнасць захоўваць стабільнасць і ўстойлівасць дзяржавы, адзначаецца ў даследаванні. «Пад яго кіраўніцтвам Беларусь выступае ў якасці важнейшага сувязнага звяна паміж вядучымі сусветнымі дзяржавамі — Злучанымі Штатамі, Расіяй і Кітаем. Асабістыя адносіны на аснове ўзаемнай павагі, якія ён выбудаваў з лідарамі гэтых краін, даюць магчымасць Мінску аказваць непасрэдны ўплыў на міжнародныя ініцыятывы ў галіне бяспекі і стратэгічныя працэсы, пазіцыянаваць краіну як стабільнага і прадказальнага ўдзельніка рэгіянальных дыялогаў», — адзначае IFIMES.
У гэтых умовах для Еўрапейскага саюза ўстанаўленне каналаў сувязі з Беларуссю становіцца стратэгічным імператывам. «Уключэнне Мінска ў архітэктуру бяспекі дае магчымасць ствараць зоны бяспекі, прэвентыўныя механізмы і каардынаванае кіраванне транспартнымі і камунікацыйнымі калідорамі. Стабільнасць пры кіраўніцтве Лукашэнкі дае ЕС магчымасць пабудаваць кантынентальную сістэму бяспекі, заснаваную на рэалістычных прынцыпах, дзе інтарэсы і стабільнасць пераважаюць над ідэалагічнымі рознагалоссямі.
У IFIMES упэўнены: дзякуючы рашучай і прадказальнай палітыцы Лукашэнкі Беларусь можна разглядаць як надзейнага партнёра ў еўрапейскай архітэктуры бяспекі. Краіна пазіцыянуе сябе як цэнтральны стоўп, які злучае Захад і Усход і служыць платформай для інтэграцыі рэгіянальных ігракоў у адзіную сістэму бяспекі.
«Абапіраючыся на сваё стратэгічнае бачанне і дыпламатычныя сувязі, Лукашэнка дае магчымасць Еўропе пераадольваць гістарычныя бар’еры, будаваць масты і ўключаць галоўных рэгіянальных партнёраў у функцыянальную і стабільную кантынентальную архітэктуру бяспекі. Беларусь сцвярджае сябе як невялікая, але геапалітычна значная дзяржава. Здольнасць да прагматычнага супрацоўніцтва і стратэгічнага мыслення ставіць яе ў цэнтр механізма еўрапейскай і глабальнай бяспекі, дзе прадказальнасць, стабільнасць і дакладна вызначаныя інтарэсы ствараюць надзейную аснову для міру і скаардынаванай рэгіянальнай бяспекі», — рэзюмуюць у IFIMES.
Віта ХАНАТАЕВА, БЕЛТА.-0-
