Аптымізацыя выбарчага працэсу і зручнасць для грамадзян сталі перавагамі адзінага дня галасавання — дэпутат
Валянцін Семяняка. Фота з архіва 12 кастрычніка, Мінск . Аптымізацыя выбарчага працэсу і зручнасць для грамадзян сталі перавагамі адзінага дня галасавання, адзначыў старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Валянцін Семяняка, каменціруючы пяцігоддзе знакавай вяхі ў развіцці выбарчай сістэмы Беларусі.
Роўна пяць гадоў таму, 12 кастрычніка 2021 года, быў падпісаны закон нумар 124-З «Аб змяненні Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь», які заклаў прававую аснову для правядзення ў Беларусі адзінага дня галасавання.
«Галоўны практычны вынік гэтай рэформы — скарачэнне выбарчага цыкла, аптымізацыя расходаў бюджэту», — звярнуў увагу Валянцін Семяняка.
Паводле яго слоў, пераход на адзіны дзень галасавання даў магчымасць замест разрозненых кампаній увесці адзін такі дзень — апошнюю нядзелю лютага. І ўпершыню такое галасаванне прайшло ў 2024 годзе. Тады адначасова выбіраўся ўвесь дэпутацкі корпус: ад мясцовых Саветаў дэпутатаў да Палаты прадстаўнікоў.
«Па-першае, гэта дало значную эканомію бюджэтных сродкаў за кошт сумяшчэння працэдур, а таксама зніжэнне агульнай палітычнай стамляльнасці грамадства ад бесперапынных выбараў, так званага выбарчага цыкла», — растлумачыў дэпутат.
Валянцін Семяняка звярнуў увагу на яшчэ адну станоўчую дэталь з вопыту правядзення такога галасавання: у адзіны дзень палітычныя партыі мелі магчымасць вылучыць сваіх кандыдатаў у склад дэпутацкага корпуса розных узроўняў — ад першаснага да Палаты прадстаўнікоў.
«Такім чынам, у палітычных партый была магчымасць кансалідаваць намаганні па рэалізацыі сваіх статутных патрабаванняў на розных узроўнях прадстаўнічай улады», — растлумачыў ён.
У далейшым у выніку маштабных змяненняў, якія былі ўнесены ў Выбарчы кодэкс і ўступілі ў сілу ў сакавіку 2023 года, былі прыняты меры па абароне ад знешняга ўмяшання. У прыватнасці, кандыдаты ў прэзідэнты і дэпутаты не павінны мець замежнага грамадзянства, пасведчання на права жыхарства або іншых дакументаў замежных дзяржаў, якія даюць права на льготы, напрыклад, карткі паляка.
Было прынята рашэнне, што ўчасткі за мяжой больш не ствараюцца. Гэта значыць, галасаванне праводзіцца толькі на тэрыторыі Беларусі. Гэта вельмі важны момант, які, з аднаго боку, дае права грамадзянам, якія не пражываюць на тэрыторыі краіны, прыехаць сюды і паўдзельнічаць у галасаванні, з другога боку, не дазваляе тым грамадзянам, якія шмат гадоў пражываюць за мяжой, уплываць на гэтыя працэсы.
Таксама ў Выбарчым кодэксе былі прыняты меры па заканадаўчым афармленні фарміравання Усебеларускага народнага сходу. У прыватнасці, замацаваны зусім новы від выбараў — выбары дэлегатаў Усебеларускага народнага сходу ад мясцовых Саветаў дэпутатаў і грамадзянскай супольнасці.
І шэраг іншых навел, якія былі ўнесены ў Выбарчы кодэкс і забяспечылі арганізаванае правядзенне выбарчых кампаній 2024-2025 гадоў, сведчыць, што новаўвядзенні дазволілі ў цэлым забяспечыць права грамадзян на ўдзел у электаральных кампаніях, іх абароненасць ад знешняга ўмяшання, аб’ектыўнасць пры падвядзенні вынікаў галасавання.
«Самае галоўнае, на мой погляд, — гэтыя новаўвядзенні і іх рэалізацыя сталі адным з інструментаў аб’яднання грамадства вакол галоўнай мэты — развіццё нашай дзяржавы і ўмацаванне яе ўстойлівасці», — сказаў на заканчэнне Валянцін Семяняка.
